80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Cảnh sát hình sự – ‘Quả đấm thép’ trên mặt trận phòng, chống tội phạm

Trải qua tám thập kỷ với nhiều biến động, thăng trầm của lịch sử, hình ảnh người chiến sĩ Cảnh sát hình sự vẫn luôn sáng ngời phẩm chất: “Kiên trung, dũng cảm, mưu trí, tận tụy và đầy bản lĩnh”. Tuyệt đối trung thành với Đảng, Nhà nước và Nhân dân, đặc biệt là Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu, lực lượng Cảnh sát hình sự xứng đáng là “quả đấm thép” trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần bảo vệ Đảng, Nhà nước, giữ gìn cuộc sống bình yên, hạnh phúc của Nhân dân, đồng thời đóng góp tích cực vào công cuộc đổi mới, xây dựng và phát triển đất nước.

Ngay sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, cùng với việc đập tan bộ máy đàn áp của địch và thiết lập chính quyền cách mạng, các tổ chức đầu tiên của lực lượng Công an nhân dân đã được thành lập ở cả ba miền. Ở Bắc Bộ có Sở Liêm phóng, ở Trung Bộ có Sở Trinh sát, và ở Nam Bộ có Quốc gia tự vệ cuộc (bao gồm lực lượng Trinh sát và Cảnh sát). Mặc dù còn non trẻ, lực lượng Công an nhân dân nói chung và các lực lượng tiền thân của Cảnh sát hình sự nói riêng đã nhanh chóng ổn định tổ chức, đi vào hoạt động với vai trò là lực lượng chuyên chính của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Trong bối cảnh đó, lực lượng đã tích cực đấu tranh chống các thế lực phản động, tay sai của phát xít Nhật, thực dân Pháp, Tưởng Giới Thạch; trấn áp bọn lưu manh, côn đồ, cướp của, giết người, giữ gìn trật tự trị an tại các đô thị. Ngay từ những ngày đầu thành lập, lực lượng đã thể hiện tinh thần mưu trí, dũng cảm, kiên quyết đấu tranh với tội phạm, điều tra, khám phá hàng trăm vụ án nghiêm trọng, góp phần bảo vệ cuộc sống bình yên của Nhân dân. Tiêu biểu như việc phối hợp phá vụ án phản cách mạng tại số 7 phố Ôn Như Hầu ngày 12/7/1946, đập tan âm mưu đảo chính; điều tra, khám phá vụ thảm sát gia đình chủ hiệu kim hoàn Vĩnh Tường ngày 03/8/1946 tại Hải Phòng, góp phần bảo vệ an toàn cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của nước ta.

Đặc biệt, ngày 18/4/1946, thực hiện Sắc lệnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh về tổ chức bộ máy Công an, lực lượng Cảnh sát hình sự chính thức được hình thành trong hệ thống Công an nhân dân với nhiều tên gọi khác nhau như “Đội trinh sát địa bàn”, “Đội hình cảnh”, “Ban trị an hành chính”, “Ban trị an dân cảnh”… đảm nhiệm nhiệm vụ bảo vệ chính quyền cách mạng, điều tra, xử lý, trấn áp các loại tội phạm hình sự. Đây là dấu mốc quan trọng, đánh dấu sự ra đời của lực lượng Cảnh sát hình sự.

Bước vào các giai đoạn phát triển tiếp theo của đất nước, tình hình tội phạm ngày càng diễn biến phức tạp, với sự đan xen giữa các lĩnh vực kinh tế, hình sự, ma túy, môi trường, công nghệ cao và trên không gian mạng. Phương thức, thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi, ẩn mình dưới nhiều vỏ bọc, đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự.

Trước yêu cầu đó, lực lượng Cảnh sát hình sự luôn chủ động nhận diện tình hình, kịp thời nắm chắc phương thức, thủ đoạn hoạt động của tội phạm; triển khai đồng bộ các biện pháp công tác, kiên quyết đấu tranh với tội phạm theo phương châm “không đi sau tội phạm, không để tội phạm lộng hành”. Đồng thời, lực lượng đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, từng bước chuyển đổi phương thức đấu tranh từ truyền thống sang môi trường không gian mạng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Những nỗ lực đó được thể hiện rõ qua các kết quả cụ thể. Giai đoạn 2020–2025, lực lượng đã điều tra, làm rõ trên 7.300 vụ án hình sự, đạt tỷ lệ hơn 87%; trong đó, án rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng đạt trên 96%. Hơn 14.300 đối tượng phạm tội bị xử lý; trên 510 đối tượng truy nã bị bắt giữ hoặc vận động đầu thú, góp phần quan trọng kiềm chế sự gia tăng của tội phạm.

Đằng sau những con số ấy là những cuộc đấu trí không khoan nhượng, những giờ phút căng thẳng, nơi mỗi quyết định nghiệp vụ đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng con người và sự ổn định của xã hội.

Điển hình là vụ án xảy ra trên địa bàn hai tỉnh Đắk Lắk và Khánh Hòa với 08 vụ giết người, cướp tài sản. Các đối tượng gây án có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, xóa dấu vết tinh vi và nhanh chóng rời khỏi địa bàn. Bằng việc kết hợp chặt chẽ các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng Cảnh sát hình sự đã lần theo từng dấu vết nhỏ nhất, bắt giữ và làm rõ nhóm 08 đối tượng do Nguyễn Đức Tuấn (Tuấn Nê) cầm đầu.

Tiếp đó, trong chuyên án đấu tranh với tội phạm trộm cắp tài sản bằng hình thức cạy cửa, đột nhập, các đối tượng hoạt động theo băng nhóm có tổ chức, gây ra hàng trăm vụ trộm tại nhà dân, công sở, trường học. Sau thời gian kiên trì xác lập, theo dõi và thu thập chứng cứ, lực lượng Cảnh sát hình sự đã điều tra, làm rõ 210 vụ, bắt giữ 300 đối tượng, thu giữ hơn 2,7 tỷ đồng, chấm dứt tình trạng gây mất an ninh, trật tự trên địa bàn.

Đặc biệt, vụ án nghiêm trọng xảy ra ngày 13/9/2025 khiến 03 người trong một gia đình tử vong. Sau khi gây án, hung thủ đã cướp tài sản và bỏ trốn. Với tinh thần khẩn trương, quyết tâm cao, lực lượng Cảnh sát hình sự đã nhanh chóng khoanh vùng, truy xét, xác định hướng di chuyển và bắt giữ đối tượng sau chưa đầy 24 giờ. Đối tượng là Nguyễn Nam Đại Thuận (sinh năm 1988), có nhiều tiền án, tiền sự, sử dụng trái phép chất ma túy, đã khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội.

Trong một chuyên án khác, lực lượng đã triệt phá nhóm đối tượng trộm cắp tài sản bằng thủ đoạn theo dõi người rút tiền tại ngân hàng để móc cốp xe máy chiếm đoạt tài sản. Nhóm gồm 05 đối tượng do Nguyễn Mạnh Tường (Tường heo) cầm đầu, gây ra 11 vụ trên địa bàn nhiều tỉnh, với tổng thiệt hại gần 3 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, chuyên án truy xét các đối tượng dàn cảnh mua bán “đá thiên thạch” để lừa đảo, cướp tài sản tại khu phố Vĩnh Phú. Nhóm đối tượng đã dùng bột ớt tấn công người bị hại, cướp số tiền 1,5 tỷ đồng rồi tẩu thoát. Ngay sau khi tiếp nhận tin báo, lực lượng Cảnh sát hình sự đã nhanh chóng triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, truy xét, làm rõ nhóm 07 đối tượng và thu hồi hơn 842 triệu đồng.

Từ những kết quả, chiến công đó có thể thấy rõ vai trò nòng cốt, chủ công của lực lượng Cảnh sát hình sự trong toàn lực lượng Công an nhân dân. Đồng thời, truyền thống “kiên trung, mưu trí, dũng cảm” đã và đang được phát huy mạnh mẽ ở từng đơn vị, địa phương.

Hòa trong dòng chảy chung ấy, lực lượng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Đắk Lắk không ngừng trưởng thành, lớn mạnh, khẳng định vai trò nòng cốt trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn.

Nhìn lại chặng đường từ khi thành lập đến nay, lực lượng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Đắk Lắk đã không ngừng phát triển về tổ chức, nâng cao trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ. Trong quá trình công tác, nhiều đồng chí đã trưởng thành, được bổ nhiệm giữ các chức vụ quan trọng như Phó Giám đốc Công an tỉnh, Trưởng phòng, Phó Trưởng phòng, Trưởng, Phó trưởng Công an các đơn vị. Chi bộ Phòng Cảnh sát hình sự được nâng cấp thành Đảng bộ cơ sở; hàng ngàn lượt tập thể, cá nhân được các cấp khen thưởng.

Phòng Cảnh sát hình sự họp triển khai phá án (nguồn: ANTV)

Thiếu tướng Phan Thanh Tám – Giám đốc Công an tỉnh cùng đồng chí Thượng tá Phan Thanh Cường – Trưởng Phòng Cảnh sát hình sự có mặt tại hiện trường chỉ đạo công tác điều tra (nguồn: ANTV)

Ban chỉ đạo PCTP, TNXH và XDPT Toàn dân  BVANTQ tỉnh Đắk Lắk trao thưởng đột xuất Phòng Cảnh sát hình sự có thành tích trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm

Tiêu biểu, năm 2008, Phòng Cảnh sát hình sự vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”. Ngoài ra, đơn vị còn được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Chiến công, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc và nhiều bằng khen của Chính phủ, Bộ Công an, Ủy ban nhân dân tỉnh. Riêng từ năm 2015 đến nay, đơn vị đã được khen thưởng trên 650 lượt; được khen thưởng đột xuất 25 lần; nhiều năm liền đạt danh hiệu thi đua cao, trong đó có “Cờ thi đua của Thủ tướng Chính phủ”.

Tám mươi năm là dấu mốc quan trọng nhưng không phải là điểm dừng, mà là nền tảng để lực lượng tiếp tục phát triển vững vàng hơn, sắc bén hơn, nhân văn hơn trong mỗi hành động vì cuộc sống bình yên của Nhân dân. Phát huy truyền thống vẻ vang, mỗi cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát hình sự hôm nay tiếp tục giữ vững bản lĩnh, nâng cao tinh thần trách nhiệm, kiên quyết đấu tranh không khoan nhượng với tội phạm, xứng đáng là “quả đấm thép” trong sự nghiệp bảo vệ an ninh, trật tự.

Đồng thời, mỗi người dân cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động phòng ngừa, tích cực tố giác tội phạm, chung tay cùng lực lượng Công an xây dựng môi trường sống an toàn, ổn định và phát triển bền vững./.