Nâng cao cảnh giác trước các chiêu trò lừa đảo tinh vi qua mã QR trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

Tuy nhiên, bên cạnh sự tiện ích đó, các đối tượng tội phạm công nghệ cao đã lợi dụng để thực hiện hành vi lừa đảo với nhiều thủ đoạn tinh vi. Trong thời điểm bận rộn mua sắm Tết, tâm lý chủ quan, ít kiểm tra kỹ thông tin trước khi quét mã khiến nhiều người dễ trở thành nạn nhân.

Trên thực tế, các đối tượng thường tạo ra mã QR giả chứa đường link độc hại. Khi người dân quét mã, điện thoại sẽ bị chuyển đến một trang web có giao diện giống hệt ngân hàng hoặc ví điện tử. Nếu người dùng nhập thông tin đăng nhập, mật khẩu hoặc mã OTP, toàn bộ tiền trong tài khoản có thể bị chiếm đoạt chỉ sau vài phút. Đây là thủ đoạn đang diễn ra ngày càng phổ biến trên không gian mạng.

Không những vậy, một số đối tượng còn dán đè mã QR giả lên mã thanh toán thật tại cửa hàng, quán ăn, tiệm tạp hóa hoặc điểm kinh doanh nhỏ lẻ. Khi khách hàng quét mã để thanh toán, tiền sẽ chuyển vào tài khoản của kẻ gian thay vì chủ cửa hàng. Nhiều tiểu thương chỉ phát hiện khi kiểm tra doanh thu cuối ngày, gây thiệt hại đáng kể.

Bên cạnh đó, các chiêu trò “nhận quà Tết miễn phí”, “lì xì đầu năm”, “trúng thưởng lớn” cũng được sử dụng để dụ người dân quét mã QR. Sau khi quét, người dùng bị yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc đăng nhập tài khoản ngân hàng để “nhận thưởng”. Thực chất đây là cách để đối tượng đánh cắp dữ liệu và chiếm đoạt tài sản.

Ngoài ra, thủ đoạn giả danh cơ quan chức năng, ngân hàng, điện lực… gửi tin nhắn yêu cầu quét mã QR để “cập nhật thông tin”, “tránh khóa tài khoản” hoặc “nhận hoàn tiền” cũng đã xuất hiện. Nếu thiếu cảnh giác, người dân rất dễ sập bẫy.

Hình ảnh minh họa 

Tại tỉnh Đắk Lắk, thanh toán qua mã QR đã được áp dụng rộng rãi tại chợ truyền thống, quán cà phê, cửa hàng nông sản, đại lý vật tư nông nghiệp và các dịch vụ bán hàng trực tuyến. Điều này cho thấy chuyển đổi số đang phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, ở một số khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, kỹ năng nhận diện rủi ro trên không gian mạng của người dân còn hạn chế. Dịp cuối năm, lượng giao dịch tăng nhanh, tiểu thương bận rộn nên việc kiểm tra, đối soát có thể bị lơ là, tạo điều kiện cho đối tượng xấu hoạt động.

Vì vậy, mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác khi sử dụng mã QR để thanh toán hoặc tham gia các chương trình trực tuyến. Trước khi quét mã, cần kiểm tra rõ nguồn gốc. Không quét mã nhận qua tin nhắn lạ hoặc dán ở nơi công cộng mà không rõ người cung cấp. Khi thực hiện thanh toán, phải kiểm tra kỹ tên người hoặc đơn vị thụ hưởng hiển thị trên ứng dụng ngân hàng trước khi xác nhận chuyển tiền.

Đồng thời, tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, thông tin thẻ ngân hàng và đặc biệt là mã OTP cho bất kỳ ai dưới bất kỳ hình thức nào. Mã OTP là lớp bảo vệ cuối cùng của tài khoản. Đối với cơ sở kinh doanh, cần thường xuyên kiểm tra mã QR tại quầy thanh toán, cố định mã ở vị trí an toàn và sử dụng ứng dụng có thông báo khi nhận tiền để kịp thời phát hiện giao dịch bất thường.

Trong trường hợp nghi ngờ đã quét phải mã QR giả, người dân cần bình tĩnh dừng ngay việc nhập thông tin. Nếu đã lỡ cung cấp dữ liệu hoặc mã OTP, phải liên hệ ngay với ngân hàng để khóa tài khoản khẩn cấp. Sau đó, lưu giữ các bằng chứng liên quan và đến cơ quan Công an gần nhất để trình báo, được hướng dẫn xử lý theo quy định.

Có thể thấy, chỉ cần cẩn trọng thêm vài giây trước khi quét mã QR, chúng ta có thể tránh được những thiệt hại đáng tiếc. Việc chủ động trang bị kiến thức và kỹ năng an toàn số không chỉ bảo vệ tài sản của bản thân mà còn góp phần giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk, nhất là trong dịp Tết Nguyên đán đang đến gần.