Chiến thắng Buôn Ma Thuột – mốc son lịch sử của lực lượng vũ trang Đắk Lắk, mở màn thắng lợi cho chiến dịch Tây Nguyên, 51 năm phát triển tự hào (Ngày 10/3/1975 - 10/3/2026)

51 năm sau ngày giải phóng, thành phố Buôn Ma Thuột nói riêng và tỉnh Đắk Lắk nói chung đã không ngừng “thay da đổi thịt” vươn mình phát triển với những bước tiến vượt bậc trên mọi lĩnh vực.

Cuối năm 1974, cục diện chiến trường miền Nam có sự chuyển biến mạnh mẽ, các lực lượng cách mạng miền Nam liên tiếp giành được nhiều thắng lợi, thế và lực của ngụy quân, ngụy quyền ngày càng suy yếu. Trong bối cảnh đó, Bộ Chính trị đã họp và nhận định tình hình, thời cơ chiến lược mới, từ đó hạ quyết tâm giải phóng miền Nam trong 2 năm 1975 đến 1976, chọn Tây Nguyên làm hướng tấn công chủ yếu trong năm 1975 và quyết định lấy Buôn Ma Thuột làm mục tiêu của chiến dịch Tây Nguyên năm 1975.

Buôn Ma Thuột là thủ phủ của tỉnh Đắk Lắk và cũng là thị xã đầu tiên của Tây Nguyên. Đây là một đô thị có giá trị chiến lược không những đối với Tây Nguyên mà cả miền Nam. Do đó, việc lấy Buôn Ma Thuột làm mục tiêu quyết chiến trong mùa Xuân 1975 có ý nghĩa chiến lược hết sức quan trọng. Giải phóng Buôn Ma Thuột sẽ tạo ra bàn đạp giải phóng toàn bộ Tây Nguyên, đồng bằng ven biển miền Trung, mở ra hướng tiến công quan trọng vào Sài Gòn.

Để chuẩn bị giải phóng Buôn Ma Thuột, Trung ương Đảng đã chi viện cho Đắk Lắk Sư đoàn 10, Sư đoàn 316, Trung đoàn 95B, Tiểu đoàn 196 công binh và bộ binh, pháo binh. Cùng với đó, toàn thể quân và dân các dân tộc Đắk Lắk đồng loạt nổi dậy phối hợp tấn công. So sánh tương quan lực lượng lúc bấy giờ, quân ta hơn hẳn quân địch về số lượng, chất lượng và thiết bị, bố trí thế trận liên hoàn và hiểm hóc, hình thành những “quả đấm” mạnh ở những khu vực tác chiến then chốt của chiến dịch.

Được Quân ủy Trung ương và Bộ Tư lệnh trực tiếp chỉ huy, chỉ đạo, với sự chi viện dồi dào của hậu phương lớn, cán bộ, chiến sĩ các đơn vị chủ lực và địa phương đều phấn khởi, tin tưởng, quyết tâm, hăng hái lập công.

Xe tăng quân giải phóng tiến công thị xã Buôn Ma Thuột, ngày 10/3/1975 trong chiến dịch Tây Nguyên

Theo lịch sử Đảng bộ tỉnh Đắk Lắk, để tạo bí mật cho trận quyết chiến chiến lược ở Buôn Ma Thuột, quân ta đã tiến hành kế hoạch nghi binh tài tình, thu hút sự đối phó của quân địch lên phía bắc Tây Nguyên. Vì vậy, đến đầu tháng 3/1975, quân địch vẫn chưa phát hiện quân ta sắp tấn công vào Buôn Ma Thuột, do đó vẫn điều quân từ Đắk Lắk để đối phó với quân ta tại chiến trường Bắc Tây Nguyên.

Sau quá trình chuẩn bị lực lượng, đúng 2 giờ 3 phút ngày 10/3/1975, cuộc tấn công như bão lửa vào các mục tiêu then chốt ở Buôn Ma Thuột bắt đầu: đặc công đánh sân bay thị xã, lục lượng bộ binh đánh sân bay Hòa Bình, khu kho Mai Hắc Đế. Cùng thời gian, hỏa tiễn H12 và các cụm pháo tập trung bắn vào Sở Chỉ huy Sư đoàn 23 ngụy kéo dài cho đến sáng. Đúng 2 giờ 3 phút ngày 10/3/1975, từ các hướng, quân ta nổ súng tấn công vào thị xã Buôn Ma Thuột. Ngay trong ngày 10/3/1975, quân ta đánh chiếm được nhiều mục tiêu quan trọng.

Xe tăng 980 của Trung đoàn Tăng - Thiết giáp 273, Mặt trận Tây Nguyên bắn sập và húc đổ cổng sắt Bộ Tư lệnh Sư đoàn 23 ngụy, tạo điều kiện cho đồng đội tiến vào tiêu diệt các ổ đề kháng cuối cùng của địch trong trận giải phóng Buôn Ma Thuột, ngày 11/3/1975

Ngày 11/3/1975, ta tấn công nhiều mục tiêu quan trọng, toàn bộ quân địch ở trong thị xã bị tiêu diệt, ta làm chủ mục tiêu, bắt sống tên Tỉnh trưởng Đắk Lắk và đại tá Sư đoàn phó 23 ngụy. Ngày 12/3/1975, ta tấn công tiêu diệt Căn cứ 45 ngụy, đánh địch ở Cư Bao, Đạt Lý, giải phóng Quận lỵ Buôn Hồ.

Ngày 13/3/1975, ta giải phóng Châu Sơn, diệt địch ở cứ điểm Cư M’gar, phối hợp với bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương tỉnh đánh chiếm và làm chủ quận lỵ Lạc Thiện. Ngày 14/3/1975, ta tấn công hậu cứ Trung đoàn 53 khu Hòa Bình và giải phóng Buôn Đôn; ngày 17/3/1975, ta giải phóng Phước An và ngày 18/3/1975 giải phóng Cứ Cúc, thị xã Cheo Reo (nay thuộc xã Ia Sao, tỉnh Gia Lai).

Sau khi tiêu diệt lực lượng địch, giải phóng thị xã Buôn Ma Thuột, Tỉnh ủy Đắk Lắk đã lãnh đạo các huyện sử dụng lực lượng địa phương phát động quần chúng nổi dậy diệt ác, phá kềm, truy quét tàn quân địch. Đến ngày 24/3/1975, tỉnh Đắk Lắk hoàn toàn được giải phóng.

Với những đòn tiến công bất ngờ, táo bạo, dũng mãnh... quân dân ta lần lượt đập tan hệ thống phòng thủ của địch, giải phóng Đức Lập, Buôn Ma Thuột, đánh tan địch phản kích... tiến đến giải phóng toàn bộ Tây Nguyên và một số tỉnh Nam Trung Bộ.

Chỉ trong thời gian ngắn (ngày 4/3 đến ngày 3/4/1975), ta tiêu diệt và làm tan rã Quân đoàn 2 - Quân khu 2 quân đội Sài Gòn.

Trong cuốn sách “Chiến dịch Tây Nguyên đại thắng,” cố Thượng tướng, giáo sư Hoàng Minh Thảo (Tư lệnh Chiến dịch Tây Nguyên) viết: “Chiến thắng Buôn Ma Thuột đã giáng đòn điểm huyệt choáng váng, buộc quân địch phải rút bỏ Tây Nguyên, lực lượng tàn quân tháo chạy cũng bị tiêu diệt gọn. Chiến thắng Tây Nguyên mở đầu cuộc Tổng tiến công nổi dậy mùa Xuân năm 1975 đã tạo sức mạnh toàn diện mới. Điều quan trọng là nó đã tạo ra sự thay đổi cơ bản về tinh thần, tư tưởng, về so sánh lực lượng, về thế chiến lược giữa ta và địch.”

Thắng lợi của Chiến dịch Tây Nguyên làm rung chuyển toàn bộ hệ thống phòng thủ của địch trên chiến trường miền Nam, tạo thế, tạo lực thuận lợi chưa từng có trong lịch sử kháng chiến chống đế quốc Mỹ, cứu nước, trực tiếp mở đường đi đến Ngày toàn thắng (30/4/1975).

Các tổ chức tiền thân của lực lượng Công an tỉnh Đắk Lắk theo sự phân công nằm trong các Ban của Đảng (Ban An ninh Đắk Lắk) đã tích cực tham gia xây dựng, củng cố và mở rộng các khu căn cứ; tuyên truyền, giác ngộ quần chúng đi theo cách mạng, vận động, hỗ trợ quần chúng nổi dậy diệt ác, đấu tranh chống địch đàn áp. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975, cán bộ chiến sĩ Ban An ninh đã cử 02 đội trinh sát vào thị xã Buôn Ma Thuột trước chiến dịch để nắm tình hình, dẫn đường cho quân chủ lực… Đặc biệt, đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tham gia vẽ sơ đồ chi tiết các quận lỵ, kho tàng, cơ quan của địch trong thị xã Buôn Ma Thuột, cung cấp cho Tỉnh ủy phục vụ kế hoạch tác chiến. Sau khi được lệnh tiến công, cán bộ chiễn sĩ Ban An ninh Đắk Lắk đã tổ chức lực lượng đánh chiếm mục tiêu được phân công, phối hợp bộ đội chủ lực chiếm lĩnh các cơ quan đầu não của địch... cùng với quân và dân trong tỉnh làm nên Chiến thắng Buôn Ma Thuột, mở màn cho thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Mỗi cột mốc lịch sử của Buôn Ma Thuột đều để lại dấu son chói lọi. Hòa chung nhịp đập với non sông, gấm vóc Việt Nam, đó là niềm kiêu hãnh, hào hùng, từ truyền thống khai khoang mở cõi; bền bỉ, kiên cường đấu tranh chống lại kẻ thù xâm lược, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Sau chiến thắng lịch sử năm 1975, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân đã đồng sức, đồng lòng, vượt mọi khó khăn, gian khó, phát huy bản lĩnh, trí tuệ để xây dựng Buôn Ma Thuột ngày càng phát triển.

Ghi nhận và khẳng định những thành tích rất đáng tự hào đó, Trung ương đã công nhận thị xã Buôn Ma Thuột trở thành TP. Buôn Ma Thuột và là đô thị loại III vào năm 1995, đô thị loại II vào năm 2005, đô thị loại I trực thuộc tỉnh vào năm 2010.

Với vị trí trung tâm, chiến lược, quan trọng của mình, ngày 27/11/2009, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 60-KL/TW với mục tiêu xây dựng và phát triển TP. Buôn Ma Thuột thành đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên. Trong giai đoạn 2010-2020 tổng vốn đầu tư toàn xã hội của Thành phố đạt hơn 96.000 tỷ đồng. Tăng trưởng kinh tế khá, đạt mức bình quân 9,38%, trong đó: Tăng trưởng ngành công nghiệp - xây dựng đạt 9,98%; dịch vụ đạt 10,55%; nông - lâm - thủy sản đạt 2,99%. Quy mô nền kinh tế năm 2020 đạt hơn 22.100 tỷ đồng, gấp 2,4 lần so với năm 2010.

Tiếp đó, ngày 16/12/2019, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 67-KL/TW về xây dựng và phát triển TP. Buôn Ma Thuột đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Cùng với đó, ngày 9/7/2020, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 103/NQ-CP về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Kết luận 67 của Bộ Chính trị. Ngày 15/11/2022, Quốc hội khóa XV cũng đã thông qua cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Buôn Ma Thuột.

Trải qua nhiều biến động của lịch sử, Buôn Ma Thuột hôm nay đã vươn mình mạnh mẽ, trở thành trung tâm vùng Tây Nguyên. Phát huy truyền thống hào hùng của Chiến thắng Buôn Ma Thuột ngày 10/3/1975, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tiếp tục đoàn kết, nỗ lực xây dựng Buôn Ma Thuột ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Buôn Ma Thuột những năm 1965

Thị xã Buôn Ma Thuột ngày giải phóng

Ngã Sáu Buôn Ma Thuột năm 1995

Những mái nhà dài vẫn được đồng bào Êđê bảo tồn.

Trong giai đoạn hiện nay, lực lượng Công an nhân dân tiếp tục khẳng định rõ bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao và vai trò nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội. Thực tiễn công tác đã chứng minh, Công an nhân dân thực sự là điểm tựa tin cậy của Nhân dân, là lực lượng xung kích trên mặt trận phòng, chống tội phạm, góp phần tạo môi trường ổn định để Nhân dân và chính quyền địa phương tập trung phát triển kinh tế – xã hội.

Mặc dù tình hình an ninh chính trị còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, song nhìn chung vẫn được giữ vững ổn định. Tội phạm xâm phạm trật tự xã hội qua nhiều năm liên tiếp được kiềm chế, kéo giảm; tỷ lệ điều tra, khám phá án luôn duy trì ở mức cao. Đặc biệt, nhiều vụ án rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng và phức tạp đã được lực lượng Công an tập trung điều tra, làm rõ trong thời gian ngắn, được cấp ủy, chính quyền và Nhân dân ghi nhận, đánh giá cao. Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội; quản lý nhà nước về an ninh, trật tự; bảo đảm trật tự, an toàn giao thông; phòng, chống cháy, nổ đạt nhiều kết quả quan trọng. Phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc tiếp tục được củng cố, nhân rộng, lan tỏa sâu rộng trong các tầng lớp Nhân dân.

Qua đó, góp phần xây dựng tỉnh Đắk Lắk trở thành môi trường an toàn, lành mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, người dân và các tổ chức xã hội yên tâm đầu tư, sản xuất, kinh doanh; bảo vệ tài sản, bảo đảm an toàn cho người lao động và du khách. Lực lượng Công an cũng đóng vai trò tích cực, quan trọng trong việc bảo đảm an ninh, an toàn cho các sự kiện lớn của địa phương như Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột, Lễ hội Sầu riêng Krông Pắc… qua đó góp phần tôn vinh giá trị nông sản đặc trưng, quảng bá hình ảnh, thương hiệu của tỉnh ra thị trường trong và ngoài nước.

Đặc biệt, trong bối cảnh thực hiện chủ trương sắp xếp, sáp nhập, kiện toàn tổ chức bộ máy theo tinh thần tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, lực lượng Công an tỉnh đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền triển khai đồng bộ các phương án bảo đảm an ninh, trật tự, không để xảy ra bị động, bất ngờ; kịp thời nắm chắc tình hình địa bàn, tư tưởng cán bộ và Nhân dân, bảo đảm sự ổn định xuyên suốt trong quá trình tổ chức lại đơn vị hành chính. Việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức được thực hiện chặt chẽ, đúng quy định, vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh, trật tự, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn mới.

Với truyền thống anh hùng, cùng quyết tâm chính trị cao của Đảng bộ, chính quyền, quân và dân tỉnh Đắk Lắk; với sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng và Nhà nước, tỉnh Đắk Lắk sẽ tiếp tục phát triển nhanh, bền vững, giữ vững vai trò là trung tâm vùng Tây Nguyên, là điểm đến an toàn, thân thiện, hấp dẫn đối với các nhà đầu tư, doanh nghiệp và du khách trong và ngoài nước./.