Hoạt động đào tạo ngoại ngữ không phép trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk: Thực trạng và cảnh báo pháp lý

Trong những năm gần đây, cùng với xu hướng hội nhập và nhu cầu nâng cao trình độ học tập, làm việc, nhu cầu học ngoại ngữ của người dân trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk ngày càng tăng cao. Nhiều trung tâm, lớp học ngoại ngữ được mở ra nhằm đáp ứng nhu cầu của học sinh, sinh viên và người lao động.

Tuy nhiên, bên cạnh các cơ sở được cấp phép hoạt động theo quy định, vẫn còn tình trạng một số tổ chức, cá nhân tổ chức đào tạo ngoại ngữ khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Thực trạng này không chỉ tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người học mà còn gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục.

Theo thống kê, hiện nay trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk có 230 trung tâm ngoại ngữ được Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk ban hành quyết định cho phép thành lập. Các trung tâm này cơ bản đảm bảo các điều kiện theo quy định về cơ sở vật chất, chương trình đào tạo, giáo trình giảng dạy cũng như trình độ chuyên môn của đội ngũ giáo viên, qua đó góp phần đáp ứng nhu cầu học ngoại ngữ ngày càng lớn của người dân.

Tuy nhiên, bên cạnh các cơ sở hoạt động hợp pháp, hoạt động đào tạo ngoại ngữ không phép vẫn diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau. Một số cá nhân, tổ chức tự ý mở lớp dạy ngoại ngữ tại nhà riêng hoặc tại các địa điểm thuê mượn nhưng không đáp ứng các điều kiện pháp lý theo quy định. Một số nơi treo biển “trung tâm ngoại ngữ” nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép hoạt động giáo dục; hoặc thực hiện sang nhượng trung tâm nhưng không đăng ký thay đổi với cơ quan quản lý. Ngoài ra, còn có tình trạng sử dụng giáo viên không đủ bằng cấp, chứng chỉ sư phạm; quảng cáo có giáo viên bản ngữ hoặc hợp tác với tổ chức nước ngoài để thu hút học viên nhưng không đúng quy định.

Việc tham gia các khóa học tại các cơ sở đào tạo ngoại ngữ không phép có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người học. Trước hết là nguy cơ không đảm bảo chất lượng đào tạo do đội ngũ giáo viên không đạt chuẩn, giáo trình giảng dạy chưa được thẩm định. Bên cạnh đó, khi xảy ra tranh chấp liên quan đến học phí, chất lượng học tập hoặc khi cơ sở đào tạo đột ngột ngừng hoạt động, người học rất khó được bảo vệ quyền lợi. Đặc biệt, các chứng chỉ do các cơ sở này cấp thường không có giá trị trong học tập, tuyển dụng hoặc thi cử theo quy định.

Hoạt động đào tạo ngoại ngữ không phép không chỉ gây thiệt hại cho người học mà còn ảnh hưởng đến môi trường giáo dục lành mạnh, tạo sự cạnh tranh không công bằng đối với các cơ sở đào tạo đã được cấp phép và hoạt động đúng quy định của pháp luật.

Theo quy định tại Khoản 2 Điều 42 Nghị định số 125/2024/NĐ-CP ngày 05/10/2024 về điều kiện đầu tư và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, trung tâm ngoại ngữ là cơ sở giáo dục thường xuyên. Thẩm quyền thành lập hoặc cho phép thành lập trung tâm ngoại ngữ thuộc Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, được quy định tại Điều 15 Nghị định số 142/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 125/2024/NĐ-CP.

Theo đó, trung tâm ngoại ngữ phải đáp ứng các điều kiện về địa điểm hoạt động, cơ sở vật chất, phòng học, thiết bị dạy học; có chương trình giáo dục, tài liệu giảng dạy phù hợp với quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; đồng thời có đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên đủ số lượng, đạt tiêu chuẩn theo quy định. Ngoài ra, trung tâm phải có quy chế tổ chức và hoạt động rõ ràng để đảm bảo việc quản lý và vận hành hiệu quả.

Bên cạnh đó, các trung tâm ngoại ngữ phải thực hiện công khai thông tin hoạt động theo quy định tại Khoản 1 Điều 14 Thông tư số 09/2024/TT-BGDĐT ngày 03/6/2024 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về công khai trong hoạt động của các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Các nội dung công khai bao gồm điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo, đội ngũ giáo viên, chương trình đào tạo và kết quả hoạt động định kỳ 06 tháng và hằng năm.

Đối với các hành vi vi phạm quy định về tổ chức đào tạo ngoại ngữ, các tổ chức, cá nhân có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục. Thực tế trên địa bàn tỉnh cho thấy công tác kiểm tra, xử lý đã được các cơ quan chức năng tăng cường nhằm chấn chỉnh hoạt động này.

Cụ thể, trong tháng 01/2026, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Đắk Lắk đã tiến hành kiểm tra và phát hiện 02 tổ chức vi phạm trong hoạt động đào tạo ngoại ngữ với các hành vi như: thành lập cơ sở cung cấp dịch vụ giáo dục khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép và sử dụng giáo viên không đảm bảo điều kiện theo quy định. Phòng Cảnh sát kinh tế đã chuyển hồ sơ vụ việc đến Ủy ban nhân dân phường, xã để xử lý theo thẩm quyền, với tổng số tiền đề nghị xử phạt 37.500.000 đồng.

Để đảm bảo quyền lợi khi tham gia các khóa học ngoại ngữ, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Đắk Lắk khuyến cáo người dân cần nâng cao nhận thức pháp luật và lựa chọn các trung tâm ngoại ngữ uy tín, đã được cơ quan có thẩm quyền cấp phép hoạt động. Một trong những dấu hiệu dễ nhận biết các cơ sở hoạt động không phép là trên biển hiệu quảng cáo không ghi rõ cơ quan quản lý là Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk, trong khi các trung tâm được cấp phép đều phải công khai thông tin này.

(Nguồn ảnh: Internet)

(Nguồn ảnh: Internet)

Người học cũng nên chủ động tra cứu danh sách các trung tâm ngoại ngữ đã được cấp phép trên Cổng thông tin điện tử của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk, đồng thời tìm hiểu các thông tin về chương trình đào tạo, đội ngũ giáo viên, học phí và các điều kiện học tập thông qua trang thông tin điện tử hoặc mạng xã hội chính thức của trung tâm.

Có thể thấy rằng, hoạt động đào tạo ngoại ngữ không phép không chỉ vi phạm quy định pháp luật mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người học và ảnh hưởng đến môi trường giáo dục. Vì vậy, việc tăng cường công tác quản lý, kiểm tra của cơ quan chức năng, đồng thời nâng cao nhận thức pháp luật của người dân trong việc lựa chọn cơ sở đào tạo uy tín là giải pháp quan trọng nhằm xây dựng môi trường giáo dục ngoại ngữ minh bạch, chất lượng và bền vững trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.