Tăng cường công tác đấu tranh, xử lý hành vi tàng trữ, chế tạo, sử dụng vũ khí tự chế trong tình hình hiện nay

Qua công tác giám định tại Phòng Kỹ thuật hình sự, thời gian gần đây đơn vị đã tiếp nhận giám định trên 30 vụ việc có tang vật là vũ khí tự chế, chủ yếu gồm: súng tự chế bắn đạn bi sắt; giàn thun cải tiến có khả năng bắn đạn bi sắt với tầm sát thương từ 10m đến 30m; các loại dao tự chế hoặc dao hoán cải có khả năng gây thương tích nghiêm trọng trong phạm vi gần. Đây là con số đáng báo động, phản ánh thực trạng đáng lo ngại về xu hướng gia tăng tội phạm cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng trên địa bàn.

Từ thực tiễn trên, việc tăng cường công tác đấu tranh, xử lý hành vi tàng trữ, chế tạo, sử dụng vũ khí tự chế là yêu cầu cấp thiết, nhất là trong giai đoạn trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 – thời điểm thường tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp về an ninh trật tự.

Đặc điểm của vũ khí tự chế

Qua công tác giám định cho thấy, các loại vũ khí tự chế bị thu giữ có cấu tạo tương đối đơn giản, vật liệu dễ tìm kiếm, giá thành thấp; đặc biệt là các loại súng bắn đạn bi sắt tự chế có thể gây thương tích nghiêm trọng ở cự ly gần và trung bình. Giàn thun cải tiến sử dụng lực đàn hồi mạnh, kết hợp với đạn bi sắt, có thể gây tổn thương nghiêm trọng ở khoảng cách từ 10m đến 30m. Bên cạnh đó, nhiều đối tượng còn hoán cải dao thông thường thành dao nhọn, dao phóng, tăng độ sắc bén, độ dài lưỡi để gia tăng khả năng sát thương. Các loại vũ khí này thường nhỏ gọn, dễ cất giấu, dễ mang theo người khi tham gia tụ tập, gây rối.

Vũ khí tự chế khả năng sát thương cao ở tầm gần

Lợi dụng không gian mạng để chế tạo vũ khí

Một trong những điểm đáng chú ý hiện nay là các đối tượng lợi dụng không gian mạng để nghiên cứu, học tập phương pháp chế tạo vũ khí. Chỉ cần tìm kiếm trên các nền tảng mạng xã hội, các đối tượng có thể tiếp cận nhiều video hướng dẫn chi tiết cách chế tạo súng, cải tạo vật dụng thông thường thành vũ khí nguy hiểm.

Thực tế cho thấy, nhiều đối tượng đã cải tạo từ các vật dụng như: dụng cụ thông tắc bồn cầu, giàn thun, tăm xe, còi sắt, ống tuýp,… Sau đó mua thêm các linh kiện, phụ kiện từ các tài khoản bán hàng trên mạng xã hội để lắp ráp thành vũ khí (chủ yếu là súng bắn đạn bi sắt). Một số hội nhóm kín còn trao đổi kinh nghiệm, mua bán linh kiện, thậm chí chia sẻ video thử nghiệm vũ khí sau khi chế tạo.

Các bộ phận được đối tượng mua qua mạng xã hội hoặc mua tại các cửa hàng bán vật tư cơ khí, phụ kiện xe

Việc mua bán linh kiện qua mạng diễn ra công khai dưới dạng các mặt hàng cơ khí, phụ kiện kim loại thông thường, gây khó khăn trong công tác phát hiện, xử lý nếu không có biện pháp quản lý chặt chẽ.

Đặc điểm đối tượng vi phạm

Qua phân tích tình hình các vụ việc cho thấy, đối tượng vi phạm chủ yếu là thanh thiếu niên hư hỏng, thiếu sự quản lý chặt chẽ từ gia đình, một số đối tượng có kiến thức cơ bản về cơ khí, máy móc nhưng tâm lý lệch lạc; nhiều trường hợp sử dụng chất kích thích, nghiện game, thường tụ tập thành nhóm, có biểu hiện coi thường pháp luật, thích thể hiện bản thân.

Nguy cơ và những tác động tiềm ẩn đến an ninh trật tự

Tình trạng tàng trữ, chế tạo, sử dụng vũ khí tự chế gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng, trong đó: Làm gia tăng nguy cơ phát sinh các vụ án hình sự do tính chất manh động, thiếu kiểm soát của đối tượng, khi có sẵn vũ khí trong người, các mâu thuẫn nhỏ có thể bị đẩy lên thành hành vi phạm tội nghiêm trọng; các hành vi sử dụng vũ khí gây sát thương, thể hiện bản thân được đăng tải trên mạng xã hội ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường giáo dục thanh thiếu niên, tạo tâm lý lệch chuẩn về hành vi bạo lực, cổ súy cho việc sử dụng vũ khí giải quyết mâu thuẫn; việc sử dụng vũ khí, mang theo hung khí của các đối tượng gây tâm lý bất an trong quần chúng nhân dân, đặc biệt tại các khu vực đông dân cư, trường học, khu vui chơi.

Đáng lưu ý, vào dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán 2026, tình trạng tụ tập, sử dụng chất kích thích, gây rối trật tự công cộng có thể gia tăng, kéo theo nguy cơ sử dụng vũ khí tự chế để giải quyết mâu thuẫn. Nếu không có biện pháp quyết liệt, đồng bộ, có thể hình thành các điểm nóng phức tạp về an ninh trật tự.

Giải pháp tăng cường đấu tranh, ngăn chặn

Thứ nhất, Cần chủ động rà soát, phát hiện và phối hợp xử lý các hội nhóm hoạt động trái phép chuyên trao đổi, mua bán linh kiện có khả năng chế tạo súng. Thanh lọc, “đánh sập” các tài khoản, hội nhóm vi phạm; chặn các tài khoản đăng tải video hướng dẫn chế tạo vũ khí. Phối hợp chặt chẽ với lực lượng an ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng Công nghệ cao kiểm soát nội dung xấu độc, ngăn chặn từ sớm các hành vi tuyên truyền, hướng dẫn chế tạo vũ khí. Đồng thời, tăng cường xây dựng các nội dung tuyên truyền phản bác, cảnh báo hậu quả khi thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật để nâng cao nhận thức cho người dân.

Thứ hai, Tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các địa bàn trọng điểm, khu vực thường xuyên tụ tập thanh thiếu niên. Tăng cường kiểm tra hành chính, kịp thời phát hiện, thu giữ vũ khí tự chế. Quản lý chặt các đối tượng có biểu hiện vi phạm; lập hồ sơ theo dõi, giáo dục tại địa phương. Kiên quyết xử lý nghiêm theo quy định pháp luật các hành vi tàng trữ, chế tạo, sử dụng vũ khí trái phép để tạo tính răn đe.

Thứ ba, Tiếp tục phát huy vai trò công tác giám định kỹ thuật hình sự trong việc xác định tính năng, tác dụng, mức độ nguy hiểm của tang vật, làm căn cứ phục vụ hoạt động điều tra theo hướng nâng cao chất lượng, rút ngắn thời gian giám định; tổng hợp, phân tích số liệu, tham mưu lãnh đạo các giải pháp phòng ngừa phù hợp với tình hình thực tiễn./.