Xe đạp điện độ, vấn đề đáng lo ngại trong lứa tuổi học sinh hiện nay

Theo quy định của pháp luật hiện hành xe đạp điện được xếp vào phương tiện thô sơ, không quy định cụ thể độ tuổi bắt buộc như xe máy điện, nghĩa là người dưới 16 tuổi vẫn có thể sử dụng xe đạp điện và không cần bằng lái. Tốc độ thiết kế ban đầu của xe là dưới 40km/giờ nhưng vì một lý do nào đó như muốn chạy nhanh hơn, nhìn “ngầu”, khác biệt, người sử dụng đã độ, chế thay đổi thiết kế để có thể tăng công suất, có xe sau khi độ tốc độ có thể đạt 80-120km/giờ, thậm chí 100-150km/giờ.

Theo thiết kế của nhà sản xuất, xe đạp điện chỉ đơn thuần là phương tiện thô sơ, khung, phanh, giảm xóc không chịu được tốc độ cao, khi thay đổi công suất, các bộ phận sẽ không đáp ứng được dễ xảy ra mất lái, gây tai nạn. Về pin, khi nâng công suất động cơ, đồng nghĩa với việc phải sử dụng thêm một lượng lớn pin, bình ắc quy, dòng điện tăng gấp nhiều lần, nếu sử dụng linh kiện kém, không đảm bảo có thể xảy ra cháy, nổ khi sạc hoặc đang chạy. Về độ tuổi, nhiều trường hợp người lái chỉ mới 13-14 tuổi, chưa có kỹ năng xử lý tình huống, dễ mất kiểm soát khi chạy ở tốc độ cao. Theo thống kê của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia: 90% vụ tai nạn liên quan đến học sinh 16-18 tuổi sử dụng xe đạp điện; 70% vụ thương vong trong lứa tuổi THCS liên quan đến xe điện.

Tuy nhiên, không vì những mối nguy hiểm đó mà việc độ xe đạp điện bị hạn chế, nó còn trở thành xu hướng đáng lo ngại của giới trẻ. Linh kiện độ xe được mua bán tràn lan trên các trang mạng xã hội (facebook, tiktok…), các tiệm sửa xe, các nhóm facebook… tạo điều kiện cho các “biker” mới lớn thỏa mãn đam mê tốc độ.

Theo quy định tại Khoản 8, Điều 32, Nghị định 168/2024/NĐ-CP ban hành ngày 26/12/2024 của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 01/01/2025 quy định mức xử phạt với hành vi tự ý thay đổi kết cấu xe mô tô, xe gắn máy như sau: Phạt tiền từ 4 triệu đồng đến 6 triệu đồng đối với cá nhân và từ 8 triệu đồng đến 12 triệu đồng đối với tổ chức là chủ xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe tương tự xe mô tô, các loại xe tương tự xe gắn máy thực hiện một trong các hành vi sau đây: Tự ý thay đổi khung, máy, hình dáng, kích thước, đặc tính của xe. Như vậy, hành vi độ, chế xe đạp điện làm thay đổi điện áp, dung lượng, kết cấu, hệ thống điện là hành vi thay đổi đặc tính của xe, bị xử phạt theo quy định nêu trên. Ngoài bị phạt tiền, cá nhân, tổ chức còn bị buộc phải khôi phục tình trạng ban đầu của xe, nếu hành vi gây ra hậu quả nghiêm trọng như cháy nổ, thương vong thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.

Trong thời gian đến, nhà trường, gia đình và các đơn vị chức năng cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, ý thức người sử dụng phương tiện xe đạp điện, các tiệm sửa xe, không tự ý thay đổi kết cấu xe, hiểu rõ nguy cơ tai nạn, cháy nổ và tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật trong việc sử dụng phương tiện xe đạp điện. Về phía nhà trường, thường xuyên kiểm tra phương tiện của học sinh trong các bãi xe nhà trường, tổ chức cho học sinh, phụ huynh ký cam kết không sử dụng xe độ, chế, đồng thời lồng ghép giáo dục an toàn giao thông vào chương trình học, các giờ học ngoại khóa.

Phát huy vai trò của gia đình trong việc quản lý, giáo dục con em, không cho con em sử dụng xe đã bị độ, kiểm tra xe thường xuyên, nhắc nhở không chạy nhanh, “đua xe”, hướng dẫn cho con em những kỹ năng cần thiết để có thể lái xe an toàn.

Các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh việc kiểm tra, xử lý các trường hợp sai phạm, các cơ sở độ chế xe trái phép, gửi thông báo các trường hợp học sinh vi phạm cho nhà trường, gia đình có biện pháp giáo dục, quản lý, đồng thời tham mưu biện pháp kiểm soát việc bán linh kiện độ chế tràn lan trên mạng xã hội. Phối hợp với các đơn vị, nhà trường có liên quan tổ chức các buổi tuyên truyền, chia sẻ các vụ tai nạn thực tế để cảnh báo, vận động người dân “nói không với xe đạp điện độ”.

Độ, chế xe đạp điện không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là nguyên nhân gây mất trật tự an toàn giao thông, gây nguy hiểm cho người điều khiển và cộng đồng. Người dân cần nâng cao ý thức, chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật, tuyệt đối không sử dụng xe đạp điện đã độ, chế, chung tay xây dựng văn hóa giao thông an toàn, văn minh.”