1. Thực trạng lệch chuẩn trong một bộ phận giới trẻ
Trong cuộc sống mỗi người đều có quyền lựa chọn cho mình một thần tượng để yêu thích và tôn trọng, đây là quyền lợi chính đáng của mỗi cá nhân được pháp luật bảo vê. Tuy nhiên với sự phát triển của không gian mạng hiện nay, điều đáng báo động là một bộ phận giới trẻ tôn sùng các hiện tượng “giang hồ mạng”, những cái tên như: Khá “Bảnh”, Huấn “Hoa Hồng”, Dương Minh Tuyền, Quang “Rambo”, Khánh Sky, Phú Lê…. Điều đáng nói là, phần lớn những “thần tượng” này đều có quá khứ bất hảo, thường xuyên thể hiện qua vẻ ngoài xăm trổ, lời lẽ thiếu văn hoá và hành vi xem thường pháp luật.
Trên các nền tảng mạng xã hội như YouTube, TikTok, Facebook… những đối tượng này không ngần ngại đăng tải các video có nội dung phản cảm, nhảm nhí, cổ súy cho bạo lực, kích động giới tính và thậm chí mang tính chất khiêu khích, lệch chuẩn đạo đức, cờ bạc. Đa số “giang hồ mạng” đều từng vướng vào vòng lao lý, nhưng lại sở hữu hàng triệu lượt theo dõi. Họ được tung hô như “anh hùng”, “idol”, trở thành hình mẫu của sự “ngầu”, “chất”, bất chấp việc đang truyền bá những giá trị độc hại, ảnh hưởng đến thuần phong mỹ tục. Đáng tiếc, nội dung như vậy lại đang được phần lớn khán giả trẻ đón nhận - những người đang trong giai đoạn phát triển tâm sinh lý và dễ bị tác động.
Đáng lo hơn, nhiều bạn trẻ từ tâm lý tò mò, xem cho biết, dần chuyển sang học theo lời nói, hành vi lệch lạc đến tuyên truyền cổ suý. Khi nhận được sự cổ vũ, hưởng ứng từ bạn bè, hành vi đó càng được củng cố, khiến lệch chuẩn trở thành một thứ “vinh quang” giả tạo.
2. “Bản lĩnh” hay sự lệch chuẩn đáng báo động?
Hiện tượng một bộ phận giới trẻ tung hô tội phạm, những hành vi vi phạm pháp luật, thần tượng hóa bạo lực không phải là chuyện ngẫu nhiên. Đó là hệ quả của quá trình tiếp nhận thông tin sai lệch, thiếu tư duy phản biện và đặc biệt là sự thiếu hụt nền tảng giá trị đạo đức và lối sống chuẩn mực trong thời đại số cần phải có của mỗi cá nhân.
Nguyên nhân gốc rễ đến từ sự thiếu hiểu biết, lối sống thực dụng, a dua. Khi giá trị sống bị thay thế bởi sự chạy theo xu hướng, vật chất và những “trend” rẻ tiền, giới trẻ dễ rơi vào trạng thái mất phương hướng, không phân biệt được đúng - sai, tốt - xấu.
3. Vậy bản lĩnh thực sự là gì?
Bản lĩnh đại diện cho sự dũng cảm, bất khuất, kiên cường của mỗi con người. Tính bản lĩnh thường được thể hiện thông qua cách mà một con người đối mặt và vượt qua những thách thức, khó khăn hoặc tình huống bất lợi liên quan đến khả năng thích ứng và linh hoạt trong môi trường mới. Sống bản lĩnh giúp chúng ta tăng thêm tự tin trong cuộc sống, tạo năng lượng để theo đuổi những suy nghĩ, dự định và đam mê của mình. Có vô số tình huống, sự việc cần chúng ta thể hiện sự bản lĩnh của mình.
Trong thời gian qua đã có không ít những cá nhân, như: anh Sô Minh Thương, (Bí thư chi bộ thôn Phú Hải, xã Phú Mỡ, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên) điển hình tiêu biểu cá nhân duy nhất của tỉnh Phú Yên được tôn vinh tại triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý” tại TP. Hà Nội năm 2025 là người luôn tận tâm với công việc, gần gũi, gắn bó với Nhân dân hay như anh Đặng Duy Doanh (31 tuổi, trú tại huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ) đã không quản nguy hiểm, hy sinh tính mạng khi tham gia cứu 04 học sinh bị đuối nước trên sông Hồng vào ngày 20/5/2025,.. ngoài ra vẫn còn nhiều tấm gương người tốt, việc tốt cần được tôn vinh. Họ mới là những người xứng đáng được chúng ta ngưỡng mộ, là thần tượng của giới trẻ.
4. Để ngăn chặn hiện tượng lệch chuẩn trong giới trẻ cần
Gia đình, nhà trường và xã hội luôn đóng vai trò nền tảng trong việc giáo dục và định hướng giá trị cho thanh, thiếu niên. Cha mẹ, thầy cô không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn phải là tấm gương đạo đức, sống chuẩn mực, luôn lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng con trẻ. Việc sớm phát hiện và uốn nắn những biểu hiện lệch lạc sẽ giúp các em điều chỉnh hành vi kịp thời và sống chuẩn mực, gắn kết cộng đồng.
Sống trong một môi trường nghiêm túc, mọi người đều tuân thủ chuẩn mực và có chế tài xử lý hành vi vi phạm, thì thanh niên sẽ tự điều chỉnh hành vi một cách tích cực. Ngược lại, một môi trường sống vô kỷ luật, thiếu sự gương mẫu từ người lớn sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến nhân cách của thanh niên.
Thời gian đến, các tổ chức đoàn thể và chính quyền địa phương cần tăng cường các chương trình mang tính định hướng giá trị, phát triển kỹ năng sống, giáo dục đạo đức, ý thức công dân và tinh thần trách nhiệm đối với xã hội. Đồng thời, gia đình và nhà trường phải phối hợp chặt chẽ trong quá trình giáo dục, tạo thành một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện cho sự phát triển nhân cách của thanh thiếu niên.
Hãy biết ngưỡng mộ những người sống có nhân cách, đạo đức, lòng nhân ái, trách nhiệm với cộng đồng, có cống hiến – thay vì tung hô những kẻ thách thức đạo lý và pháp luật chỉ để “gây chú ý”.