Tính nhân đạo trong Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú năm 2025

Ảnh minh họa

 Luật mới không chỉ bảo đảm tính nghiêm minh mà còn thể hiện rõ nét tính nhân đạo, nhân văn trong chính sách pháp luật của Nhà nước ta, đặc biệt trong việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Thực tiễn tại tỉnh Đắk Lắk cũng như trên phạm vi cả nước cho thấy, việc hoàn thiện các quy định pháp luật theo hướng nhân văn là hết sức cần thiết, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý, đồng thời bảo đảm quyền lợi chính đáng của người bị áp dụng các biện pháp ngăn chặn.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật năm 2025 là việc mở rộng phạm vi “người thân thích” của người bị tạm giữ, tạm giam. Quy định này giúp tăng cường sự kết nối giữa người bị tạm giữ, tạm giam với gia đình, tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc thăm gặp, động viên tinh thần. Trên thực tế, tại các cơ sở giam giữ ở Đắk Lắk, sự quan tâm từ gia đình có vai trò rất quan trọng trong việc ổn định tâm lý, hỗ trợ công tác quản lý, giáo dục người vi phạm.

Bên cạnh đó, Luật đã bổ sung quy định chặt chẽ về việc khám sức khỏe trong thời hạn 48 giờ kể từ khi tiếp nhận và ưu tiên điều trị đối với các trường hợp bị thương tích hoặc bệnh nặng. Kinh phí khám, chữa bệnh được bảo đảm từ ngân sách nhà nước. Đây là bước tiến thể hiện rõ sự quan tâm đến sức khỏe, tính mạng của người bị tạm giữ, tạm giam.

Luật năm 2025 cũng hoàn thiện các quy định về chế độ ăn, ở, mặc, sinh hoạt, nhận quà, gửi nhận thư, tiếp cận thông tin và thực hành tín ngưỡng, tôn giáo theo hướng linh hoạt, phù hợp thực tiễn hơn. Việc cho phép sử dụng tiền lưu ký để cải thiện điều kiện sinh hoạt, mở rộng quyền tiếp cận sách, báo, chương trình truyền hình không chỉ nâng cao đời sống tinh thần mà còn góp phần giáo dục, định hướng nhận thức cho người bị tạm giữ, tạm giam. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên cả nước, những quy định này cũng phù hợp với xu hướng hiện đại hóa công tác quản lý giam giữ.

Đáng chú ý, Luật dành sự quan tâm đặc biệt đến các nhóm yếu thế như người dưới 18 tuổi, phụ nữ có thai hoặc nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi. Các quy định về chế độ riêng, ưu tiên bảo vệ và mở rộng quyền tiếp xúc với các tổ chức nhân đạo thể hiện rõ tính nhân văn của pháp luật Việt Nam, đồng thời phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia. Thực tiễn cho thấy, việc áp dụng các chính sách này góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục, giúp các đối tượng sớm ổn định tâm lý và hướng thiện.

Ngoài ra, Luật cũng hoàn thiện các quy định đối với người bị kết án tử hình đang bị tạm giam theo hướng cụ thể, chặt chẽ nhưng vẫn bảo đảm quyền con người. Việc quy định rõ điều kiện áp dụng các biện pháp quản lý đặc biệt, hạn chế lạm dụng, thể hiện sự tiến bộ trong tư duy lập pháp, vừa bảo đảm an ninh, vừa giữ vững tính nhân đạo của pháp luật.

Đặc biệt, việc luật hóa đầy đủ biện pháp “cấm đi khỏi nơi cư trú” là bước tiến quan trọng, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ trong áp dụng các biện pháp ngăn chặn. Trong thực tiễn tại Đắk Lắk – địa bàn rộng, dân cư phân tán – biện pháp này giúp quản lý hiệu quả đối tượng mà vẫn tạo điều kiện cho họ duy trì sinh hoạt, lao động bình thường, hạn chế áp dụng tạm giam không cần thiết. Điều này không chỉ giảm áp lực cho cơ sở giam giữ mà còn góp phần bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.

Có thể thấy, Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú năm 2025 đã thể hiện rõ sự kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm minh và tính nhân đạo. Những điểm mới của Luật không chỉ phù hợp với thực tiễn tại địa phương như Đắk Lắk mà còn đáp ứng yêu cầu chung của cả nước, góp phần xây dựng nền tư pháp hiện đại, nhân văn, vì con người.