Thực trạng vi phạm pháp luật về ma túy trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số - Hồi chuông báo động cho toàn xã hội

Đáng chú ý, nổi lên là tội phạm, tệ nạn về ma túy có xu hướng “xâm nhập” vào các thôn, buôn của đồng bào DTTS sinh sống, tiềm ẩn nhiều nguy cơ, thách thức trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự trong vùng đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh. Trong khi đó, việc tiếp cận thông tin, dịch vụ xã hội và các hoạt động tuyên truyền pháp luật tại vùng sâu, vùng xa chưa phải lúc nào cũng thuận lợi. Đây là những khoảng trống mà tội phạm ma túy có thể lợi dụng.

Từ đầu năm 2026 đến nay, toàn lực lượng phòng, chống tội phạm về ma túy phát hiện bắt, xử lý 235 đối tượng phạm tội, vi phạm pháp luật về ma túy liên quan người đồng bào DTTS. Từ số liệu thống kê trên cho thấy, tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật về ma túy liên quan đến đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn vẫn còn phát sinh, tiềm ẩn một số yếu tố cần quan tâm.

NHỮNG NGUYÊN NHÂN ĐÁNG BÁO ĐỘNG

Tình trạng vi phạm pháp luật về ma túy tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số xuất phát từ nhiều nguyên nhân đan xen:

Một là, địa bàn rộng, địa hình phức tạp. Nhiều khu vực miền núi có đường giao thông khó khăn, dân cư sống phân tán, có địa bàn giáp biên giới. Điều này tạo ra không ít khó khăn cho công tác quản lý địa bàn, quản lý cư trú và phát hiện, xử lý các hoạt động liên quan đến ma túy.

Hai là, đời sống kinh tế của một bộ phận người dân còn khó khăn. Lợi dụng hoàn cảnh kinh tế, thiếu việc làm hoặc nhu cầu kiếm tiền, các đối tượng phạm tội tìm cách dụ dỗ, lừa phỉnh người dân tham gia những công việc bất hợp pháp nhưng được hứa hẹn trả công nhanh, lợi nhuận cao.

Ba là, nhận thức pháp luật chưa đồng đều. Một số người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, có thể chưa nhận thức đầy đủ về mức độ nguy hiểm và hậu quả pháp lý của hành vi liên quan đến ma túy. Có trường hợp bắt đầu từ việc sử dụng thử, sau đó lệ thuộc, rồi trở thành người vận chuyển hoặc tham gia các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Bốn là, sự thay đổi phương thức hoạt động của tội phạm. Các đối tượng ngày càng lợi dụng mạng xã hội, điện thoại thông minh và các nền tảng trực tuyến để liên lạc, móc nối, giao dịch, tuyển người vận chuyển. Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với công tác phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm ma túy.

HẬU QUẢ KHÔNG CHỈ DỪNG LẠI Ở MỘT CÁ NHÂN 

Ma túy không chỉ hủy hoại sức khỏe và tương lai của người sử dụng mà còn có thể kéo theo nhiều hệ lụy đối với gia đình và cộng đồng.

Một người nghiện ma túy có thể trở thành gánh nặng cho gia đình; trẻ em có nguy cơ bỏ học, thiếu sự chăm sóc; các hành vi vi phạm pháp luật khác có thể phát sinh từ việc sử dụng và mua bán trái phép chất ma túy.

Đối với những địa bàn vốn còn nhiều khó khăn, tác động của ma túy càng đáng lo ngại. Nó có thể làm suy giảm chất lượng cuộc sống, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và cản trở quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

Bởi vậy, ma túy xâm nhập vào buôn làng không còn là câu chuyện của riêng một gia đình hay một địa phương, mà là vấn đề cần sự chung tay của toàn xã hội.

KHÔNG ĐỂ TỘI PHẠM MA TÚY  BIẾN VÙNG KHÓ KHĂN THÀNH ĐỊA  BÀN HOẠT ĐỘNG 

Phòng, chống ma túy ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số không thể chỉ dựa vào biện pháp đấu tranh, xử lý tội phạm mà cần đặt trọng tâm vào phòng ngừa từ sớm, từ xa và ngay tại cơ sở.

Cần tăng cường tuyên truyền pháp luật bằng những hình thức dễ hiểu, phù hợp với đặc điểm văn hóa, ngôn ngữ và đời sống của từng cộng đồng. Phát huy vai trò của già làng, trưởng thôn, buôn, người có uy tín, chức sắc tôn giáo, giáo viên, đoàn viên, hội viên và chính chính những người dân trong cộng đồng.

Thực tế cho thấy, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số có thể trở thành cầu nối quan trọng giữa chính quyền với Nhân dân, góp phần vận động đồng bào chấp hành pháp luật và tham gia giữ gìn an ninh, trật tự tại cơ sở. 

Cùng với đó, cần quan tâm hơn nữa đến thanh thiếu niên – nhóm dễ bị tác động bởi các xu hướng tiêu cực trên mạng xã hội. Tuyên truyền phải giúp các em nhận biết nguy cơ, biết cách từ chối ma túy và mạnh dạn thông báo cho gia đình, nhà trường hoặc cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

HỒI CHUÔNG CẢNH BÁO CHO TOÀN XÃ HỘI

Điều đáng lo ngại nhất không phải chỉ là số vụ án hay số đối tượng bị xử lý, mà là nguy cơ ma túy từng bước len sâu vào đời sống cộng đồng, tác động đến thế hệ trẻ và làm phát sinh những hệ lụy lâu dài.

Vì vậy, mỗi gia đình cần chủ động quản lý, giáo dục con em; nhà trường phải tăng cường giáo dục kỹ năng phòng, chống ma túy; chính quyền cơ sở phải nắm chắc địa bàn; lực lượng Công an cần chủ động phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh với các đường dây, đối tượng phạm tội.

Đặc biệt, cần nhìn nhận đồng bào dân tộc thiểu số không phải là “đối tượng của vấn đề ma túy” mà là một lực lượng quan trọng trong cuộc chiến phòng, chống ma túy. Khi người dân được cung cấp đầy đủ kiến thức pháp luật, có sinh kế ổn định và trở thành “tai mắt” của cộng đồng, chính họ sẽ là những người đầu tiên phát hiện, ngăn chặn tội phạm ngay từ cơ sở.

Ma túy không có vùng an toàn. Không một bản làng, gia đình hay cộng đồng nào có thể đứng ngoài cuộc chiến này.

Đã đến lúc phải coi mỗi vụ việc ma túy xảy ra tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số là một hồi chuông cảnh báo, để cả hệ thống chính trị và toàn xã hội cùng hành động quyết liệt hơn, chủ động hơn, nhân văn hơn; không để ma túy trở thành “mầm độc” phá hoại cuộc sống, tương lai của đồng bào và thế hệ trẻ.

Ngày 09/9/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk đã ban hành Kế hoạch số 48/KH-UBND về việc xây dựng xã, phường không ma túy giai đoạn 2025-2030 đã phân công cụ thể nhiệm vụ cho các sở, ban ngành, đoàn thể và UBND các xã, phường triển khai quyết liệt các hoạt động phòng ngừa, đấu tranh, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về ma túy, xây dựng từng thôn, buôn đến các khu phố không ma túy.

Chủ động phòng ngừa – phát hiện từ sớm – đấu tranh quyết liệt – hỗ trợ người dân – bảo vệ thế hệ trẻ, đó chính là giải pháp căn cơ để giữ gìn sự bình yên của từng thôn, buôn và góp phần xây dựng một xã hội an toàn, không ma túy.

Phòng, chống ma túy trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số là nhiệm vụ cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Những con số được ghi nhận không chỉ phản ánh thực trạng cần quan tâm mà còn đặt ra yêu cầu phải chủ động hơn nữa trong công tác phòng ngừa, tuyên truyền, vận động và quản lý địa bàn.

Mỗi gia đình, mỗi người dân cần nâng cao ý thức cảnh giác, chủ động trang bị kiến thức pháp luật, kịp thời phát hiện, thông tin cho cơ quan chức năng khi phát hiện những dấu hiệu liên quan đến ma túy. Đặc biệt, cần phát huy vai trò của già làng, trưởng thôn, buôn, người có uy tín và các tổ chức đoàn thể trong tuyên truyền, vận động Nhân dân xây dựng môi trường sống lành mạnh, không ma túy.

Với sự vào cuộc đồng bộ của cấp ủy, chính quyền, lực lượng Công an và Nhân dân, công tác phòng, chống ma túy trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số sẽ từng bước đạt hiệu quả thiết thực, góp phần giữ gìn bình yên buôn làng, bảo vệ cuộc sống và tương lai của mỗi gia đình, nhất là thế hệ trẻ./.