Thực trạng vi phạm pháp luật về ma túy ở tuổi vị thành niên, hồi chuông cảnh báo cho gia đình và xã hội

Thời gian gần đây, tình trạng người chưa thành niên vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy đang có xu hướng diễn biến gia tăng. Không chỉ xuất hiện ở các đô thị, trung tâm hành chính, loại tội phạm này còn lan rộng đến nhiều địa phương, với thủ đoạn ngày càng tinh vi và đối tượng ngày càng trẻ hóa. Đây là vấn đề đáng lo ngại, ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai của thanh thiếu niên, nguồn lao động tương lai của xã hội; đồng thời gây mất an ninh, trật tự và đặt ra nhiều thách thức cho công tác phòng, chống tội phạm cho lực lượng chức năng nói riêng và toàn xã hội nói chung.

      Lực lượng Công an tỉnh phối hợp chính quyền địa phương tổ chức tuyên truyền pháp luật về ma túy cho thanh thiếu niên trên địa bàn tỉnh

Trong 06 tháng đầu năm 2026, qua công tác nắm tình hình và đấu tranh phòng, chống tội phạm, lực lượng đấu tranh phòng, chống ma túy Công an tỉnh Đắk Lắk đã phát hiện, xử lý 43 trường hợp dương tính với chất ma túy nằm trong độ tuổi từ 16 - 18 tuổi, thậm trí có cả trường hợp dưới 16 tuổi, Trong đó, cơ quan chức năng đã xử lý bằng hình thức khởi tố hình sự 17 trường hợp. Đáng chú ý, hiện nay các đối tượng chủ động thuê nhà nghỉ, phòng trọ hoặc đến các lán trại, chòi canh vườn, rẫy để thực hiện hành vi tổ chức sử dụng và sử dụng trái phép chất ma túy đang dần phổ biến hơn.

Nguyên nhân của thực trạng và tác hại của ma túy đối với giới trẻ

Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin bùng nổ như hiện nay, các đối tượng phạm tội đã và đang triệt để lợi dụng không gian mạng, các ứng dụng mạng xã hội để thực hiện hành vi phạm tội. Bên cạnh đó, các loại ma túy tổng hợp hiện nay đang thu hút sự tò mò, thích thể hiện của giới trẻ, được ngụy trang rất tinh vi dưới dạng thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử…, nhằm tạo tâm lý chủ quan, “yên tâm sử dụng” của giới trẻ, làm gia tăng nguy cơ thanh, thiếu niên phạm tội, vi phạm pháp luật. Ngoài ra, một số gia đình còn buông lỏng trong việc quản lý, thiếu sự quan tâm đến đời sống tâm lý, các mối quan hệ và việc sử dụng mạng xã hội của con em mình; một bộ phận thanh, thiếu niên thiếu kỹ năng tự bảo vệ, dễ bị kích động hoặc lôi kéo bởi bạn bè xấu cùng với tâm lý thích thể hiện. 

Thực tế hiện nay, nhận thức về tác hại của ma túy và hậu quả pháp lý của các hành vi vi phạm còn hạn chế và nhận thức sai lệch về hậu quả, tác hại của các loại ma túy tổng hợp, cho rằng việc sử dụng các loại ma túy tổng hợp, “huốc lắc”, “nước vui” hay thuốc lá điện tử pha trộn là chất ma túy không gây nghiện hoặc ít nguy hiểm; chính sự thiếu hiểu biết này đã khiến nhiều trường hợp từ nạn nhân trong các vụ việc bị lôi kéo, dụ dỗ sử dụng trái phép chất ma túy trở thành đối tượng phạm tội về mua bán, tàng trữ trái phép chất ma túy và trước hết là hành vi phạm tội về sử dụng trái phép chất ma túy theo Điều 256a, Bộ Luật Hình sự năm 2025 (sửa đổi, bổ sung năm 2025).

Ma túy không chỉ hủy hoại sức khỏe của con người mà còn làm suy giảm nhân cách, phá vỡ hạnh phúc gia đình và ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự, an toàn xã hội. Đối với người chưa thành niên, việc vi phạm pháp luật về ma túy có thể khiến các em phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật, mất cơ hội học tập, rèn luyện và phát triển bản thân; người sử dụng ma túy có nguy cơ cao mắc các bệnh truyền nhiễm, rối loạn tâm thần, suy giảm khả năng lao động; đồng thời cũng là nguyên nhân dễ dẫn đến phát sinh các loại tội phạm khác như: trộm cắp, cướp giật, gây rối trật tự công cộng hoặc bạo lực để có tiền mua ma túy...

Một số giải pháp cần triển khai, thực hiện trong thời gian tới

Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, tệ nạn ma túy là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị, của toàn dân và toàn xã hội, phải chung tay xây dựng và giữ gìn môi trường sống lành mạnh, tích cực cho giới trẻ, đặc biệt là trẻ vị thành niên; trong đó, gia đình giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc quản lý, giáo dục con em mình tránh xa tệ nạn ma túy; thường xuyên quan tâm, chia sẻ, định hướng lối sống, kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường để có biện pháp hỗ trợ phù hợp. Bên cạnh đó, đối với các cơ sở giáo dục cần tiếp tục phối hợp các đơn vị chức năng tăng cường, đổi mới công tác giáo dục pháp luật bằng các biện phát thiết thực, tuyên truyền về tác hại, chế tài của pháp luật về tội phạm, vi phạm pháp luật về ma túy, trang bị kỹ năng nhận diện và từ chối các hành vi lôi kéo, hướng đến xây dựng môi trường giáo dục an toàn, nói không với ma túy. 

Lực lượng Công an các cấp tiếp tục chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa xã hội và phòng ngừa nghiệp; trong đó, chú trọng công tác xây dựng các mô hình hướng đến thanh, thiếu niên, học sinh với phương châm “phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở”. Tăng cường, đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và đẩy mạnh đấu tranh, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật về ma túy.

          Lực lượng Công an tỉnh phối hợp trường học tổ chức tuyên truyền pháp luật về ma túy cho học sinh

 Đấu tranh phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và toàn thể Nhân dân. Mỗi gia đình, mỗi nhà trường, mỗi tổ chức và mỗi công dân cần nâng cao trách nhiệm trong công tác giáo dục, quản lý và bảo vệ thanh, thiếu niên trước hiểm họa ma túy. Với sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng Công an cùng sự đồng thuận của Nhân dân, tin tưởng rằng tình trạng người chưa thành niên vi phạm pháp luật về ma túy sẽ từng bước được kiềm chế, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, vì tương lai cho thế hệ trẻ.