Tăng cường quản lý chất thải nguy hại tại các garage ô tô trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

Theo thống kê, trong năm 2024 toàn tỉnh có khoảng 9.100 xe ô tô đăng ký mới; đến năm 2025, con số này tăng lên khoảng 12.000 xe. Sự gia tăng nhanh chóng của số lượng phương tiện cơ giới đã thúc đẩy hoạt động kinh doanh dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng ô tô phát triển mạnh trên địa bàn tỉnh.

Tuy nhiên, bên cạnh những đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế và tạo việc làm, hoạt động sửa chữa, bảo dưỡng ô tô cũng phát sinh một lượng lớn chất thải nguy hại. Nếu không được quản lý, thu gom và xử lý đúng quy định, các loại chất thải này có thể gây ô nhiễm nghiêm trọng đối với môi trường đất, nước, không khí và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Ảnh: Hoạt động bảo dưỡng xe ô tô. Nguồn ảnh: Internet.

Trong quá trình sửa chữa, bảo dưỡng phương tiện, các garage ô tô thường phát sinh nhiều loại chất thải nguy hại như dầu nhớt thải chứa kim loại nặng, giẻ lau dính dầu mỡ, dung môi hóa chất, ắc quy chì, nước thải nhiễm dầu, lốp xe cũ, bóng đèn huỳnh quang và các phụ tùng hư hỏng có chứa chì, crom, niken. Đây đều là những chất có độc tính cao, khó phân hủy trong tự nhiên và có khả năng tích tụ lâu dài trong môi trường.

Trong số đó, dầu nhớt thải là loại chất thải nguy hại phổ biến nhất tại các cơ sở sửa chữa ô tô. Sau quá trình sử dụng, dầu nhớt thường chứa nhiều tạp chất độc hại, cặn cháy và kim loại nặng phát sinh từ hoạt động của động cơ. Theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, dầu thải từ hoạt động bảo dưỡng phương tiện cơ giới thuộc danh mục chất thải nguy hại và phải được thu gom, lưu giữ, vận chuyển và xử lý riêng biệt.

Nếu dầu nhớt thải bị xả trực tiếp ra môi trường hoặc thấm xuống đất, chỉ một lượng nhỏ cũng có thể gây ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm trên diện rộng. Ngoài ra, dầu mỡ và hóa chất tồn lưu còn ảnh hưởng lâu dài đến hệ sinh thái, làm suy giảm chất lượng đất canh tác và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người thông qua nguồn nước sinh hoạt và thực phẩm.

Ảnh: Dầu nhớt ô tô đã qua sử dụng. Nguồn ảnh: Internet.

Bên cạnh dầu nhớt thải, các loại chất thải như ắc quy chì, phụ tùng kim loại, dung môi hóa chất và nước thải nhiễm dầu mỡ cũng là nguồn gây ô nhiễm nguy hiểm. Các kim loại nặng như chì, crom và niken có khả năng tích tụ sinh học trong cơ thể con người và động vật. Việc tiếp xúc kéo dài với các chất này có thể gây tổn thương hệ thần kinh, gan, thận, hệ hô hấp và làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh mãn tính.

Chính vì vậy, pháp luật hiện hành quy định các cơ sở phát sinh chất thải nguy hại phải thực hiện đầy đủ việc phân loại, thu gom, lưu giữ trong thiết bị chuyên dụng và chuyển giao cho đơn vị có chức năng xử lý theo đúng quy định. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều garage ô tô nhỏ lẻ vẫn chưa chấp hành nghiêm các quy định về bảo vệ môi trường.

Một số vi phạm phổ biến được ghi nhận gồm: không phân loại chất thải nguy hại; lưu giữ dầu nhớt, giẻ lau và hóa chất ngay tại khu vực sửa chữa; để chất thải tiếp xúc trực tiếp với nền đất; xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường hoặc hệ thống thoát nước công cộng; không có hồ sơ, sổ sách theo dõi việc lưu giữ và chuyển giao chất thải nguy hại. Những hành vi này làm gia tăng nguy cơ phát tán dầu mỡ, hóa chất và kim loại nặng ra môi trường xung quanh, gây ảnh hưởng đến khu dân cư và hệ thống thoát nước đô thị.

Ảnh: Khu vực tập kết chất thải của một garage ô tô. Nguồn ảnh: Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Đắk Lắk.

Nguyên nhân của tình trạng trên chủ yếu xuất phát từ nhận thức còn hạn chế của một bộ phận chủ cơ sở kinh doanh, đặc biệt là các garage quy mô nhỏ. Nhiều cơ sở chưa nhận thức đầy đủ mức độ nguy hại của các loại chất thải phát sinh trong quá trình sửa chữa ô tô và chưa quan tâm đúng mức đến công tác bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, chi phí đầu tư hệ thống thu gom, lưu giữ chất thải đạt chuẩn hoặc ký hợp đồng xử lý định kỳ với đơn vị có chức năng còn tương đối cao, khiến nhiều cơ sở tìm cách cắt giảm hoặc thực hiện đối phó. Tuy nhiên, việc không tuân thủ các quy định về môi trường có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng hơn như bị xử phạt hành chính, đình chỉ hoạt động hoặc phải chi trả chi phí lớn để khắc phục ô nhiễm môi trường về sau.

Thực tế công tác kiểm tra cho thấy tình trạng vi phạm vẫn diễn ra khá phổ biến. Trong 05 tháng đầu năm 2026, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Đắk Lắk đã kiểm tra và lập biên bản vi phạm hành chính đối với 08 tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng và xăm lốp ô tô về hành vi không thu gom, lưu trữ chất thải nguy hại theo đúng quy định tại điểm c, khoản 2 Điều 29 Nghị định số 45/2022/NĐ-CP ngày 07/7/2022 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Hồ sơ các vụ việc đã được chuyển đến UBND các phường, xã để xử lý theo thẩm quyền, với tổng số tiền đề nghị xử phạt là 211.000.000 đồng.

Ảnh: Phòng Cảnh sát kinh tế kiểm tra cơ sở vi phạm. Nguồn ảnh: Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh Đắk Lắk.

Trong thời gian tới, cùng với xu hướng gia tăng số lượng ô tô và sự phát triển của phương tiện sử dụng năng lượng điện, lượng chất thải nguy hại phát sinh từ hoạt động sửa chữa, bảo dưỡng phương tiện sẽ tiếp tục tăng lên. Đặc biệt, các loại pin lithium-ion từ xe điện nếu không được quản lý đúng cách có thể gây nguy cơ cháy nổ và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Do đó, tăng cường quản lý chất thải nguy hại tại các garage ô tô không chỉ là yêu cầu bắt buộc của pháp luật mà còn là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ môi trường sống, sức khỏe cộng đồng và hướng tới phát triển bền vững.

Để hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường, các cơ sở sửa chữa, bảo dưỡng ô tô cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật; thực hiện đầy đủ việc phân loại, thu gom, lưu giữ và chuyển giao chất thải nguy hại cho đơn vị có chức năng xử lý. Đồng thời, cần khuyến khích áp dụng các giải pháp tái chế, tái sinh dầu thải, tái sử dụng phụ tùng cũ, thu hồi lốp xe và bình ắc quy nhằm giảm lượng chất thải phát sinh ra môi trường.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, hướng dẫn kỹ thuật về bảo vệ môi trường cho các cơ sở kinh doanh dịch vụ sửa chữa ô tô; đồng thời đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk./.