Phía sau “một cú click” – Trách nhiệm pháp lý của học sinh, sinh viên trên không gian mạng

Thực tế cho thấy, không ít bạn trẻ đã vô tình hoặc cố ý vượt qua ranh giới pháp luật, dẫn đến những hậu quả đáng tiếc cho bản thân, gia đình và xã hội.

Một trong những hiểu lầm phổ biến là việc sử dụng tài khoản ảo hoặc tham gia các hội, nhóm kín trên các nền tảng như Facebook, Zalo, Telegram để “nói xấu”, công kích người khác sẽ không bị phát hiện. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật, mọi hành vi trên không gian mạng đều để lại “dấu vết số” và có thể bị truy vết bất cứ lúc nào. Thực tế đã có nhiều trường hợp học sinh, sinh viên bị xử lý kỷ luật, thậm chí bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự vì hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác. Những hành vi như cắt ghép hình ảnh, đăng tải nội dung nhạy cảm có thể cấu thành tội “Làm nhục người khác” nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, thói quen “chia sẻ không kiểm chứng” cũng đang trở thành vấn đề đáng lo ngại. Nhiều bạn trẻ dễ dàng lan truyền các thông tin chưa được xác thực như tin giả về bắt cóc, dịch bệnh, hoặc các sự việc gây hoang mang dư luận. Hành vi này không chỉ gây ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội mà còn có thể bị xử phạt theo quy định pháp luật, với mức phạt tiền không nhỏ đối với học sinh, sinh viên. Quan trọng hơn, những vi phạm này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình rèn luyện, học tập và cơ hội nghề nghiệp trong tương lai.

Một thực trạng khác là tình trạng “bạo lực mạng” ngày càng gia tăng, thể hiện qua việc công kích, xúc phạm, “bóc phốt” hay công khai thông tin cá nhân của người khác lên mạng xã hội. Những hành vi tưởng chừng “cho vui” này lại có thể gây tổn thương nghiêm trọng về tinh thần cho nạn nhân, thậm chí dẫn đến các hành vi bạo lực ngoài đời thực. Thực tế tại tỉnh Đắk Lắk, lực lượng Công an đã phát hiện, xử lý nhiều vụ việc thanh, thiếu niên tụ tập gây rối trật tự công cộng, nguyên nhân xuất phát từ mâu thuẫn trên mạng xã hội. Đây là hồi chuông cảnh báo đối với gia đình, nhà trường và toàn xã hội trong việc quản lý, giáo dục và định hướng hành vi cho giới trẻ.

Để sử dụng mạng xã hội một cách an toàn, mỗi học sinh, sinh viên cần trang bị cho mình ý thức pháp luật và kỹ năng ứng xử văn minh. “Công thức 3T” là một gợi ý thiết thực:

Thứ nhất, “Tỉnh táo” trong việc tiếp nhận và chia sẻ thông tin, chỉ tin tưởng các nguồn chính thống.

Thứ hai, “Tử tế” trong giao tiếp, sử dụng ngôn từ phù hợp, tôn trọng người khác. 

Thứ ba, “Trách nhiệm” với mọi hành động của mình trên không gian mạng, không tiếp tay cho thông tin xấu độc và sẵn sàng báo cáo khi phát hiện vi phạm.

Thực tiễn tại Đắk Lắk cho thấy, công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về an ninh mạng đang được các cơ quan chức năng, đặc biệt là lực lượng Công an, đẩy mạnh trong trường học và cộng đồng. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất vẫn là ý thức tự giác của mỗi cá nhân khi tham gia môi trường mạng.

Không gian mạng là “ảo”, nhưng trách nhiệm pháp lý là “thật”. Mỗi cú click, mỗi lượt chia sẻ đều có thể để lại hệ quả lâu dài. Vì vậy, hãy sử dụng mạng xã hội một cách thông minh, có trách nhiệm để bảo vệ chính mình và góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh./.