Luật Chuyển giao công nghệ (sửa đổi) năm 2025: Bước đột phá từ “kiểm soát” sang “thúc đẩy đổi mới sáng tạo”

Nhằm giúp người dân và cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh kịp thời nắm bắt các quy định mới, Trang thông tin điện tử Công an tỉnh Đắk Lắk giới thiệu những điểm mới nổi bật, mang tính đột phá của Luật này.

Theo đó, Luật đã mở rộng phạm vi công nghệ được phép chuyển giao, không chỉ giới hạn ở máy móc, thiết bị hay phần cứng như trước đây mà còn bao gồm tri thức, dữ liệu, thiết kế, mô hình, thuật toán, phần mềm và trí tuệ nhân tạo (AI). Đặc biệt, lần đầu tiên khái niệm “công nghệ xanh” được quy định trong Luật, ưu tiên phát triển các công nghệ sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và thân thiện với môi trường. Quy định này góp phần tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho phát triển kinh tế số gắn với mục tiêu tăng trưởng xanh và bền vững.

Một trong những điểm đổi mới đáng chú ý của Luật là sự thay đổi tư duy quản lý từ “kiểm soát” sang “thúc đẩy đổi mới sáng tạo”. Theo đó, Luật đẩy mạnh phân cấp, trao thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh trong việc cấp phép đối với công nghệ hạn chế chuyển giao thay vì tập trung ở cơ quan Trung ương như trước đây, qua đó góp phần giảm thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhằm ngăn chặn nguy cơ Việt Nam trở thành nơi tiếp nhận công nghệ lạc hậu, việc thẩm định công nghệ vẫn được thực hiện chặt chẽ đối với các dự án sử dụng công nghệ hạn chế chuyển giao hoặc có nguy cơ tác động tiêu cực đến môi trường. Đồng thời, cơ chế quản lý cũng chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, tăng cường kiểm tra, giám sát trong suốt quá trình triển khai dự án và áp dụng các chế tài nghiêm khắc đối với hành vi nhập khẩu công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường hoặc ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.

Luật mới cũng tháo gỡ nhiều vướng mắc trong hoạt động góp vốn bằng công nghệ và thương mại hóa công nghệ khi cho phép tổ chức, cá nhân là chủ sở hữu hợp pháp công nghệ được quyền thương mại hóa hoặc sử dụng công nghệ để góp vốn vào doanh nghiệp, dự án đầu tư. Quy định này góp phần khơi thông nguồn lực đổi mới sáng tạo, thúc đẩy phát triển thị trường khoa học và công nghệ. Tuy nhiên, việc tự định giá công nghệ cũng tiềm ẩn nguy cơ lợi dụng để nâng khống giá trị tài sản, tạo “vốn ảo”, chuyển giá hoặc trốn thuế. Do đó, Luật đã bổ sung các quy định về xác nhận quyền sở hữu công nghệ, thẩm định giá chặt chẽ, đặc biệt đối với các dự án có sử dụng vốn nhà nước; đồng thời tăng cường cơ chế kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Một điểm mới đáng chú ý khác là Luật cho phép Nhà nước thực hiện việc mua hoặc nhận chuyển giao công nghệ để phục vụ các mục tiêu công cộng cấp thiết như quốc phòng, an ninh, y tế, giáo dục, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai và dịch bệnh. Quy định này mang ý nghĩa xã hội sâu sắc, góp phần nâng cao năng lực ứng phó trước các thách thức an ninh phi truyền thống và bảo đảm lợi ích quốc gia. Việc mua công nghệ phải bảo đảm công khai, minh bạch trong sử dụng ngân sách, phù hợp với năng lực triển khai và có đầy đủ cơ sở pháp lý về quyền sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh đó, trước yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, Luật đã bổ sung nhiều quy định nhằm kiểm soát chặt chẽ hoạt động chuyển giao công nghệ xuyên biên giới. Các quy định này nhằm bảo đảm an ninh công nghệ, an ninh quốc phòng và bảo vệ nền tảng kinh tế - xã hội của đất nước trước các nguy cơ an ninh phi truyền thống, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chủ động lan tỏa công nghệ tiên tiến theo hướng hợp pháp, minh bạch và bền vững.

Luật Chuyển giao công nghệ (sửa đổi) năm 2025 có hiệu lực từ ngày 01/4/2026 được kỳ vọng sẽ tạo lập môi trường pháp lý thông thoáng cho hoạt động đổi mới sáng tạo, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực chuyển giao công nghệ. Trên cơ sở đó, lực lượng Công an tỉnh Đắk Lắk sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các sở, ban, ngành liên quan trong công tác theo dõi, giám sát việc thực thi Luật; chủ động phát hiện, đấu tranh và xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng hoạt động chuyển giao công nghệ để trốn thuế, chuyển giá hoặc nhập khẩu công nghệ gây ảnh hưởng đến môi trường, an ninh, trật tự; góp phần xây dựng môi trường đầu tư an toàn, minh bạch, lành mạnh cho người dân và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Hình ảnh infographic những điểm mới của Luật Chuyển giao công nghệ (sửa đổi) năm 2025