Giám sát điện tử người cai nghiện, sau cai: Điểm mới đáng chú ý của Nghị định 163/2026/NĐ-CP

Theo Nghị định số 163/2026/NĐ-CP, giám sát điện tử được quy định tại Chương III, là biện pháp hỗ trợ quản lý người đang cai nghiện, người sau cai nghiện và một số trường hợp điều trị nghiện bằng thuốc thay thế. Việc áp dụng nhằm tăng khả năng theo dõi, quản lý, kịp thời phát hiện những trường hợp có nguy cơ vi phạm, qua đó góp phần hạn chế tái nghiện và bảo đảm an ninh, trật tự tại địa bàn cơ sở.

Điểm đáng chú ý là người thuộc diện giám sát sẽ được đeo thiết bị giám sát định vị viễn thông đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Thiết bị do Bộ Công an trang cấp, được sử dụng để xác định vị trí của người bị giám sát trong thời gian áp dụng biện pháp.

Không phải tất cả người cai nghiện hoặc sau cai nghiện đều mặc nhiên bị áp dụng biện pháp này. Nghị định quy định cụ thể từng nhóm đối tượng, điều kiện và thời hạn giám sát, trong đó có người cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; người đang được quản lý sau cai nghiện và người điều trị nghiện bằng thuốc thay thế.

Đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi, việc áp dụng được đặt ra với những điều kiện chặt chẽ hơn. Biện pháp này chỉ áp dụng khi người đó không có nơi cư trú ổn định hoặc có nơi cư trú ổn định nhưng cha mẹ, người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp đề nghị. Quy định này nhằm vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, vừa hạn chế những tác động không cần thiết đến quyền và sự phát triển của người chưa thành niên.

Một nội dung khác được quy định khá cụ thể là trách nhiệm tổ chức thực hiện. Trưởng Công an cấp xã có thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử; đồng thời Nghị định quy định rõ quy trình thực hiện, trách nhiệm của các cơ quan liên quan cũng như quyền và nghĩa vụ của người bị giám sát.

Trong quá trình thực hiện, thiết bị có thể được tạm tháo hoặc thay đổi vị trí đeo trong những trường hợp được quy định. Việc chấm dứt giám sát và xử lý hành vi vi phạm cũng được đặt trong khuôn khổ cụ thể, tạo cơ sở để lực lượng chức năng thực hiện thống nhất, tránh tùy tiện trong quá trình quản lý.

Việc đưa thiết bị định vị vào quản lý người cai nghiện và sau cai nghiện là bước chuyển đáng chú ý trong phương thức phòng, chống ma túy. Thay vì chỉ dựa vào các biện pháp quản lý hành chính và kiểm tra trực tiếp, cơ quan chức năng có thêm công cụ công nghệ để hỗ trợ theo dõi, quản lý đối tượng ngay tại cộng đồng.

Cùng với quy định về giám sát điện tử, Nghị định số 163/2026/NĐ-CP cũng điều chỉnh hệ thống cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy, phù hợp với yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Công an phường Buôn Hồ kiểm diện đối tượng quản lý sau cai nghiện ma tuý

Việc Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và Nghị định số 163/2026/NĐ-CP cùng có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm ma túy, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, cai nghiện và quản lý sau cai. Trong đó, giám sát điện tử được kỳ vọng trở thành thêm một công cụ hỗ trợ lực lượng chức năng nâng cao hiệu quả quản lý tại cơ sở, góp phần phòng ngừa tái nghiện, hạn chế phát sinh vi phạm và giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn./.