Cảnh giác với thủ đoạn ép giá, phá vỡ thỏa thuận thu mua sầu riêng trong mùa thu hoạch

Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm người trồng sầu riêng cần đặc biệt lưu ý đến các rủi ro trong quá trình thu mua, nhất là khi thỏa thuận giữa người bán và người mua chưa được xác lập rõ ràng. Thực tế cho thấy, đã xảy ra những trường hợp người mua đặt cọc nhưng sau đó không tiếp tục thực hiện thỏa thuận, thay đổi giá vào thời điểm thu hoạch hoặc đưa ra các lý do để điều chỉnh giá so với mức đã thống nhất ban đầu. Những tình huống này có thể khiến người dân rơi vào thế bị động, nhất là khi đã từ chối các khách hàng khác và không còn nhiều thời gian để tìm đầu ra mới cho sản phẩm.

Một trong những rủi ro thường gặp là việc người mua đến tận vườn, đưa ra mức giá cao để giữ nguồn hàng rồi đặt một khoản tiền cọc. Sau đó, khi giá thị trường biến động hoặc xuất hiện nguồn cung với giá thấp hơn, người mua có thể không tiếp tục thực hiện thỏa thuận và chấp nhận mất tiền cọc. Trong khi đó, người trồng đã dành thời gian chờ thu hoạch và bỏ qua những cơ hội bán hàng khác. Nếu thời điểm thu hoạch đã cận kề, việc tìm đối tác mới có thể gặp khó khăn, thậm chí chất lượng trái bị ảnh hưởng nếu kéo dài thời gian thu hoạch.

Một trường hợp khác là khi gần đến thời điểm thu hoạch, người mua thông báo thị trường có biến động, nhu cầu tiêu thụ hoặc xuất khẩu giảm và đề nghị điều chỉnh giá xuống so với thỏa thuận ban đầu. Nếu hai bên không có hợp đồng hoặc thỏa thuận cụ thể về điều kiện thay đổi giá, người bán có thể gặp khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi của mình.

Ngoài ra, việc kéo dài thời gian thu hoạch, sau đó lấy lý do trái quá tuổi, chất lượng không đạt yêu cầu hoặc tỷ lệ cơm, màu sắc, hình thức không đúng tiêu chuẩn để giảm giá cũng là vấn đề người dân cần lưu ý. Trong những trường hợp này, việc xác định rõ tiêu chuẩn chất lượng, thời điểm kiểm tra và căn cứ xác định giá ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế tranh chấp phát sinh.

Những tranh chấp trong thu mua nếu không được giải quyết thỏa đáng không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa người sản xuất và người thu mua, thậm chí có thể phát sinh cự cãi, xô xát, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự tại địa phương. Vì vậy, chủ động phòng ngừa và xác lập rõ quyền, trách nhiệm của các bên ngay từ đầu là điều hết sức cần thiết.

Để hạn chế rủi ro, trước khi thống nhất việc mua bán, bà con cần tìm hiểu kỹ thông tin về người thu mua, doanh nghiệp hoặc đơn vị đứng ra ký kết hợp đồng. Những thỏa thuận quan trọng không nên chỉ trao đổi bằng lời nói mà cần được lập thành hợp đồng hoặc giấy thỏa thuận, trong đó ghi rõ giá mua, số lượng hoặc sản lượng dự kiến, thời điểm thu hoạch, phương thức thanh toán, mức tiền đặt cọc, tiêu chuẩn chất lượng, trách nhiệm của mỗi bên và cách xử lý khi một bên không thực hiện đúng cam kết.

Đặc biệt, người dân cần quan tâm đến giá trị khoản tiền đặt cọc so với giá trị thực tế của lô hàng. Nếu khoản đặt cọc quá thấp so với tổng giá trị vườn sầu riêng, mức độ ràng buộc giữa các bên có thể không tương xứng khi thị trường biến động. Do đó, các điều khoản về đặt cọc, hủy bỏ thỏa thuận và trách nhiệm khi vi phạm cần được thỏa thuận cụ thể, phù hợp với quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, bà con không nên chỉ dựa vào thông tin về giá từ một người mua hoặc những nguồn chưa được kiểm chứng. Việc thường xuyên cập nhật tình hình thị trường thông qua hợp tác xã, tổ hợp tác, cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp thu mua uy tín và các kênh thông tin chính thống sẽ giúp người dân có thêm cơ sở để đưa ra quyết định phù hợp.

Liên kết sản xuất và tiêu thụ cũng là một giải pháp quan trọng. Thông qua tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc các nhóm sản xuất, người trồng có thể tăng khả năng đàm phán, chia sẻ thông tin thị trường và tìm kiếm đối tác tiêu thụ ổn định. Việc xây dựng vùng nguyên liệu, bảo đảm chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ các yêu cầu của thị trường cũng giúp nâng cao giá trị sản phẩm, giảm sự phụ thuộc vào các giao dịch nhỏ lẻ.

Trong trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc phát hiện dấu hiệu gian dối, cố tình không thực hiện thỏa thuận, người dân cần bình tĩnh giải quyết, tránh xảy ra xô xát hoặc các hành vi vi phạm pháp luật. Đồng thời, cần lưu giữ hợp đồng, giấy thỏa thuận, chứng từ đặt cọc, tin nhắn, hình ảnh, video và các tài liệu liên quan để làm căn cứ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Khi cần thiết, người dân có thể liên hệ chính quyền địa phương, Hội Nông dân hoặc cơ quan chức năng để được hướng dẫn, hỗ trợ giải quyết theo quy định.

Ngành sầu riêng Việt Nam đang có nhiều tiềm năng phát triển, nhưng để duy trì thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm, mối quan hệ giữa người trồng, doanh nghiệp và người thu mua cần được xây dựng trên cơ sở minh bạch, tôn trọng thỏa thuận và giữ chữ tín. Người trồng cần tỉnh táo trước những lời chào giá hấp dẫn, tìm hiểu kỹ đối tác và không bỏ qua các điều khoản quan trọng chỉ vì muốn bán nhanh hoặc được giá cao.

Mỗi vụ sầu riêng là kết quả của cả một năm chăm sóc, đầu tư và chờ đợi. Bảo vệ giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở việc tìm được mức giá tốt, mà còn ở việc lựa chọn đối tác phù hợp, giao dịch rõ ràng và chủ động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Khi người trồng và người thu mua cùng tôn trọng cam kết, cùng đặt chữ “Tín” lên hàng đầu, hoạt động thu mua sẽ ổn định hơn, hạn chế tranh chấp và góp phần xây dựng ngành sầu riêng Việt Nam phát triển bền vững./.