Chuyên đề kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH, kỳ I: “Lịch sử hình thành”

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, quân và Nhân dân cả nước nhất tề đứng lên giành chính quyền, lật đổ ách thống trị của thực dân, phát xít, phong kiến lập nên Nhà nước cách mạng của dân, do dân và vì dân, nhà nước công nông đầu tiên ở khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, Nhà nước non trẻ ấy phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, như: “ngàn cân treo sợi tóc”, thù trong, giặc ngoài, tình hình an ninh, trật tự xã hội diễn biến phức tạp. Trước yêu cầu cấp bách bảo vệ thành quả cách mạng, giữ vững ổn định xã hội, các tổ chức tiền thân của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam đã nhanh chóng được hình thành, đặt nền móng cho hệ thống bảo vệ an ninh, trật tự của Nhà nước cách mạng.

Trong bối cảnh đó, ngày 21/02/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 23/SL, hợp nhất các lực lượng Cảnh sát và Liêm phóng trên toàn quốc thành “Việt Nam Công an vụ”, đồng thời chuyển giao nhiệm vụ trị an cho Công an trật tự - tiền thân trực tiếp của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH ngày nay. Đây là dấu mốc lịch sử đặc biệt quan trọng, đánh dấu sự ra đời chính thức của một lực lượng chuyên trách trong công tác quản lý hành chính về an ninh, trật tự, gắn bó mật thiết với đời sống hằng ngày của Nhân dân.

Quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH

Từ đó đến nay, qua mỗi chặng đường lịch sử của cách mạng Việt Nam, dù tổ chức bộ máy, tên gọi có thay đổi, song dấu ấn của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH luôn hiện hữu một cách bền bỉ và sâu sắc. Từ những ngày đầu còn nhiều thiếu thốn, cán bộ, chiến sĩ vừa làm nhiệm vụ quản lý, vừa trực tiếp xuống cơ sở “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người” để nắm chắc tình hình nhân, hộ khẩu đảm bảo an ninh, trật tự; đến giai đoạn đất nước thống nhất, xây dựng và phát triển, lực lượng tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt trong thực hiện chức năng quản lý nhà nước về an ninh, trật tự. Đó là công tác quản lý cư trú, tạo nền tảng để hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội; là việc cấp, quản lý Thẻ căn cước, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân trong các giao dịch hành chính; là công tác quản lý ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự; quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; đảm bảo trật tự công cộng… Mỗi phần việc tuy thầm lặng nhưng đều có ý nghĩa thiết thực, tác động trực tiếp đến sự ổn định của xã hội và cuộc sống bình yên của Nhân dân.

Đặc biệt, trong những năm gần đây, trước yêu cầu đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số quốc gia, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong, đi đầu trong ứng dụng khoa học – công nghệ vào công tác quản lý. Việc tham mưu, xây dựng và đưa vào vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; triển khai cấp căn cước công dân gắn chip; phát triển hệ thống định danh và xác thực điện tử; kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các ngành, lĩnh vực… đã tạo ra bước chuyển mình mạnh mẽ từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý hiện đại bằng dữ liệu số. Qua đó, không chỉ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn mang lại nhiều tiện ích thiết thực, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân, doanh nghiệp, góp phần hình thành nền hành chính công khai, minh bạch, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Hướng đến Kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cảnh sát QLHC về TTXH (18/4/1946 – 18/4/2026), mỗi cán bộ, chiến sĩ càng thêm tự hào khi nhìn lại chặng đường vẻ vang đã qua. Từ một tổ chức còn non trẻ trong buổi đầu giữ gìn chính quyền cách mạng, khó khăn, gian khổ đến một lực lượng chính quy, hiện đại hôm nay là cả một hành trình dài phấn đấu, hy sinh và cống hiến không ngừng nghỉ của biết bao thế hệ cán bộ, chiến sĩ. Nhìn lại để tự hào, nhưng cũng là để tiếp thêm động lực cho chặng đường phía trước. Trong bối cảnh tình hình an ninh, trật tự ngày càng đặt ra nhiều yêu cầu mới, nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH càng thêm nặng nề nhưng cũng hết sức vẻ vang. Việc ôn lại truyền thống không chỉ là dịp tri ân các thế hệ cha, anh đi trước mà còn nhắc nhở mỗi cán bộ, chiến sĩ hôm nay phải không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao trình độ chuyên môn, tinh thần trách nhiệm, đổi mới tư duy, phương pháp công tác, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, tiếp tục viết tiếp những trang sử vẻ vang của lực lượng trong thời kỳ mới.

Lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Hướng về cơ sở, hướng dẫn nhân dân cài đặt, sử dụng ứng dụng VNeID

Phát huy truyền thống vẻ vang đã được hun đúc qua tám thập kỷ, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH sẽ luôn tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng lực lượng trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, xứng đáng là lực lượng nòng cốt trong quản lý Nhà nước về an ninh, trật tự, vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của Nhân dân. Tin tưởng rằng, với truyền thống đoàn kết, bản lĩnh và trí tuệ, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH sẽ tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, góp phần giữ vững an ninh, trật tự, phục vụ đắc lực sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và Nhân dân./.