Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của Đảng đối với phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lực lượng Công an tỉnh

Tinh thần đó được cụ thể hóa bằng Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, với yêu cầu chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động, từ chủ trương sang những kết quả cụ thể. Nghị quyết được xác định là “Nghị quyết giải phóng tư duy khoa học”, “Nghị quyết của hành động”, đặt ra yêu cầu rất cao đối với cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu trong lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện.

Đối với lực lượng Công an nhân dân, yêu cầu này càng có ý nghĩa đặc biệt. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ tạo ra những phương thức mới để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh, trật tự, mà đang trực tiếp làm thay đổi phương thức phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm. Khi tội phạm ngày càng lợi dụng công nghệ cao, không gian mạng, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để hoạt động, nếu lực lượng Công an không chủ động đổi mới, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số thì sẽ khó đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Tại Công an tỉnh Đắk Lắk, Đảng ủy, lãnh đạo Công an tỉnh đã ban hành nhiều chủ trương, kế hoạch, văn bản để lãnh đạo, chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong toàn lực lượng. Nhiều nhiệm vụ liên quan đến xây dựng cơ sở dữ liệu, ứng dụng công nghệ, triển khai Đề án 06, chuyển đổi phương thức quản lý, chỉ huy, điều hành và phục vụ công tác nghiệp vụ đang được triển khai.

    “Hội nghị toàn quốc về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”

Cùng với việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, một yêu cầu đặt ra ngày càng rõ hơn là phải tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của Đảng. Bởi phía sau mỗi dự án công nghệ, mỗi cơ sở dữ liệu, mỗi phần mềm hay giải pháp chuyển đổi số không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn là nguồn lực đầu tư, ngân sách, lựa chọn công nghệ, lựa chọn đối tác, quy trình triển khai, vận hành và bảo đảm an toàn thông tin. Đặc biệt, trong lực lượng Công an, nhiều hệ thống còn liên quan trực tiếp đến bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân, dữ liệu nghiệp vụ và an ninh quốc gia.

Nếu thiếu kiểm tra, giám sát, một chủ trương đúng có thể bị chậm trễ trong tổ chức thực hiện; nguồn lực có thể bị sử dụng dàn trải, kém hiệu quả; công nghệ được đầu tư nhưng không đáp ứng yêu cầu thực tiễn; thậm chí có thể phát sinh tiêu cực, lợi ích nhóm hoặc những sơ hở làm lộ lọt dữ liệu, bí mật nhà nước.

Thực tế này cũng được Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ rõ khi đề cập những hạn chế trong tổ chức thực hiện các chủ trương về khoa học, công nghệ trước đây. Có tình trạng nhà khoa học phải dành một phần đáng kể thời gian cho thủ tục hành chính; nhiều đề tài chưa tạo ra đột phá, kết quả chưa đo đếm được; nguồn lực đầu tư còn dàn trải, chưa mạnh dạn chấp nhận rủi ro; thậm chí có hiện tượng lợi dụng danh nghĩa nghiên cứu để “làm kinh tế biến tướng”.

Những hạn chế đó cho thấy, điểm nghẽn không chỉ nằm ở chủ trương hay nguồn lực mà còn nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Một nghị quyết dù đúng đắn đến đâu cũng chỉ có thể tạo ra chuyển biến khi được tổ chức thực hiện nghiêm túc, quyết liệt và có cơ chế kiểm soát phù hợp. Vì vậy, kiểm tra, giám sát của Đảng cần được đặt vào đúng vị trí của nó: vừa là phương thức để cấp ủy nắm tình hình, đánh giá kết quả thực hiện, vừa là cơ chế phòng ngừa, phát hiện và chấn chỉnh những hạn chế, sai phạm ngay từ cơ sở.

Trước hết, kiểm tra, giám sát phải giúp cấp ủy các cấp nắm chắc việc quán triệt, cụ thể hóa và tổ chức thực hiện Nghị quyết 57, Nghị quyết số 26-NQ/ĐUCA ngày 30/6/2025 của Đảng ủy Công an Trung ương và các chủ trương của Đảng ủy Công an tỉnh. Qua kiểm tra, phải xác định được nhiệm vụ nào đã thực hiện, nhiệm vụ nào còn chậm, nguyên nhân do đâu, trách nhiệm thuộc về tập thể hay cá nhân nào; tránh tình trạng nghị quyết được triển khai đầy đủ trên giấy tờ nhưng kết quả thực tế chưa tương xứng.

Cùng với đó, kiểm tra, giám sát phải hướng mạnh vào những lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tiêu cực, lãng phí hoặc mất an toàn. Trong quá trình triển khai các dự án chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tự động hóa nghiệp vụ và đầu tư hạ tầng công nghệ, nguồn kinh phí lớn, công nghệ mới và sự tham gia của nhiều đối tác đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ từ khâu đề xuất, lựa chọn giải pháp đến triển khai, nghiệm thu và vận hành. Những biểu hiện đầu tư dàn trải, mua sắm chưa sát nhu cầu, lựa chọn giải pháp thiếu hiệu quả, khép kín thông tin hoặc lợi ích nhóm cần được nhận diện và xử lý kịp thời.

Đặc biệt, với đặc thù của lực lượng Công an, bảo vệ bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân và dữ liệu nghiệp vụ phải được xem là một yêu cầu xuyên suốt. Công tác kiểm tra, giám sát không thể chỉ dừng ở việc xem xét tiến độ hay hiệu quả đầu tư, mà phải đánh giá cả khả năng bảo đảm an ninh, an toàn thông tin trong toàn bộ vòng đời của hệ thống. Từ thiết kế, lựa chọn công nghệ, lựa chọn đối tác, triển khai, vận hành đến bảo trì đều phải đặt trong yêu cầu bảo vệ dữ liệu và bí mật nhà nước.

Muốn làm được điều đó, công tác kiểm tra, giám sát cũng phải tự đổi mới. Không thể dùng phương thức kiểm tra nặng về hồ sơ, thủ tục để đánh giá những nhiệm vụ có tính công nghệ cao và thay đổi rất nhanh. Cần kết hợp giữa giám sát thường xuyên với kiểm tra định kỳ, đột xuất; chủ động phát hiện những dấu hiệu bất thường thay vì chờ đến khi sai phạm xảy ra mới kiểm tra. Việc ứng dụng chính công nghệ số, dữ liệu số vào theo dõi tiến độ dự án, giám sát việc sử dụng nguồn lực, đánh giá kết quả thực hiện cũng cần được tăng cường để công tác kiểm tra kịp thời và khách quan hơn.

Điều quan trọng là kiểm tra, giám sát phải trở thành công cụ giúp thúc đẩy đổi mới chứ không biến thành lực cản của đổi mới. Trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc thử nghiệm những cách làm mới luôn có thể phát sinh rủi ro. Nếu mọi rủi ro đều bị nhìn nhận như sai phạm thì cán bộ sẽ có tâm lý sợ trách nhiệm, không dám đề xuất sáng kiến, không dám làm những việc mới. Ngược lại, nếu buông lỏng kiểm tra, giám sát thì rất dễ tạo ra khoảng trống để tiêu cực, lợi ích nhóm và lãng phí phát sinh.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải phân biệt rõ giữa đổi mới vì lợi ích chung với hành vi vụ lợi, thiếu trách nhiệm hoặc cố ý làm trái. Cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, mạnh dạn thử nghiệm những giải pháp mới trong khuôn khổ pháp luật cần được khuyến khích và bảo vệ. Những trường hợp lợi dụng đổi mới để trục lợi, cố ý vi phạm hoặc gây hậu quả phải được xử lý nghiêm minh. Khi ranh giới này được xác định rõ, kiểm tra, giám sát sẽ không còn được nhìn nhận như một áp lực mà trở thành điểm tựa để cán bộ yên tâm đổi mới.

Để công tác kiểm tra, giám sát đáp ứng yêu cầu đó, vấn đề con người cũng cần được quan tâm đúng mức. Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số là những lĩnh vực có tính chuyên môn cao, trong khi các dự án có thể đồng thời liên quan đến công nghệ thông tin, tài chính, đấu thầu, an toàn thông tin và nghiệp vụ Công an. Nếu cán bộ kiểm tra chỉ nắm quy trình mà thiếu kiến thức chuyên môn thì khó đánh giá đầy đủ chất lượng, hiệu quả và những rủi ro tiềm ẩn của một dự án. Do đó, cần từng bước xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra, giám sát có kiến thức phù hợp về công nghệ thông tin, chuyển đổi số, dữ liệu, tài chính, đấu thầu và các lĩnh vực liên quan; đồng thời tăng cường phối hợp với các đơn vị chuyên môn trong quá trình kiểm tra, đánh giá.

Cùng với kiểm tra từ bên trong, cần phát huy vai trò giám sát của tổ chức đảng, đoàn thể, cán bộ, chiến sĩ và quần chúng trong đơn vị. Những phản ánh về biểu hiện tiêu cực, lãng phí, lợi ích nhóm hoặc những bất cập trong triển khai các dự án công nghệ cần được tiếp nhận, xem xét và xử lý kịp thời. Đây cũng là một kênh quan trọng giúp cấp ủy có thêm thông tin để đánh giá đúng thực chất tình hình, thay vì chỉ dựa vào báo cáo của đơn vị được kiểm tra.

Một nội dung không thể tách rời là phải gắn kết quả kiểm tra, giám sát với đánh giá cán bộ, thi đua, khen thưởng và trách nhiệm của người đứng đầu. Nơi nào có cách làm tốt, tạo ra hiệu quả thực chất cần được ghi nhận, biểu dương và nhân rộng. Ngược lại, nơi nào chậm trễ, thiếu trách nhiệm hoặc để xảy ra sai phạm phải được chấn chỉnh, xử lý phù hợp. Qua đó tạo ra động lực rõ ràng trong tổ chức thực hiện: người làm tốt được khuyến khích, người dám đổi mới vì lợi ích chung được bảo vệ, còn những hành vi cố ý làm sai, vụ lợi hoặc thiếu trách nhiệm phải chịu trách nhiệm trước tổ chức và pháp luật.

Thực hiện tốt những yêu cầu trên sẽ giúp công tác kiểm tra, giám sát chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu là phát hiện và xử lý sang chủ động phòng ngừa, đồng hành và thúc đẩy việc thực hiện nhiệm vụ. Kiểm tra không chỉ để tìm ra cái sai mà còn để tìm ra điểm nghẽn; giám sát không chỉ để nhắc nhở, chấn chỉnh mà còn để kịp thời tháo gỡ khó khăn, giúp đơn vị thực hiện đúng hướng và đạt kết quả cao hơn.

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng để xây dựng lực lượng Công an nhân dân chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết. Công nghệ có thể tạo ra những phương thức mới, nhưng để những phương thức đó được triển khai đúng mục đích, đúng pháp luật và phát huy hiệu quả thì không thể thiếu kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm của tổ chức đảng, cấp ủy, người đứng đầu.

Tăng cường kiểm tra, giám sát vì thế không phải là dựng thêm những “hàng rào” cản trở đổi mới, mà là thiết lập cơ chế để đổi mới đi đúng hướng, nguồn lực được sử dụng đúng mục đích, công nghệ được đầu tư đúng nhu cầu và những rủi ro được nhận diện, xử lý từ sớm. Khi kiểm tra, giám sát thực sự trở thành một phương thức lãnh đạo hiệu quả của Đảng, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ có thêm nền tảng vững chắc để phát triển, góp phần nâng cao năng lực công tác, chiến đấu của lực lượng Công an tỉnh, đáp ứng tốt hơn yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự trong tình hình mới.