Cảnh giác thủ đoạn sử dụng AI giả mạo giọng nói người thân để lừa đảo chuyển tiền

Nhận diện thủ đoạn giả mạo giọng nói, hình ảnh bằng AI

“Mẹ ơi, con gặp chuyện rồi… Mẹ chuyển tiền gấp cho con, con sẽ giải thích sau!”. Một cuộc gọi với nội dung như trên, nhất là từ số điện thoại lạ, có thể khiến nhiều người mất bình tĩnh nếu giọng nói ở đầu dây bên kia nghe giống con, em hoặc người thân của mình.

Các đối tượng thường tạo ra tình huống khẩn cấp, thể hiện trạng thái hoảng hốt, lo sợ và liên tục thúc giục nạn nhân chuyển tiền vào tài khoản được chỉ định. Đáng chú ý, với sự hỗ trợ của công nghệ AI, giọng nói, thậm chí hình ảnh trong cuộc gọi có thể được làm giả với mức độ ngày càng khó nhận biết bằng cảm quan thông thường.

Sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo mang lại nhiều tiện ích, song cũng có nguy cơ bị các đối tượng xấu lợi dụng. Từ những dữ liệu âm thanh, hình ảnh, video và thông tin cá nhân được chia sẻ công khai trên mạng xã hội, các đối tượng có thể khai thác, sử dụng công nghệ để tạo nội dung giả mạo giọng nói hoặc hình ảnh của một người.

 Minh họa thủ đoạn lợi dụng công nghệ AI giả mạo giọng nói, hình ảnh người thân nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Kết hợp với những thông tin cá nhân thu thập được trên không gian mạng như nơi học tập, làm việc, lịch trình hoặc các mối quan hệ, đối tượng có thể dựng lên những tình huống khẩn cấp như người thân gặp tai nạn, gặp rắc rối hoặc cần giải quyết một công việc đột xuất, sau đó yêu cầu nạn nhân chuyển tiền ngay.

Điểm chung của thủ đoạn này là tạo tâm lý hoảng loạn và gây áp lực về thời gian. Khi nghe thông tin người thân đang gặp nguy hiểm, nạn nhân dễ mất bình tĩnh và thực hiện yêu cầu chuyển tiền trước khi kiểm chứng. Các đối tượng thường tìm cách ngăn nạn nhân có thời gian suy nghĩ, liên hệ với người khác hoặc xác minh thông tin.

Do đó, người dân cần đặc biệt cảnh giác với những cuộc gọi, tin nhắn có các dấu hiệu như: liên hệ từ số điện thoại hoặc tài khoản lạ; thông báo người thân đang gặp tình huống khẩn cấp; yêu cầu giữ bí mật; liên tục thúc giục chuyển tiền; yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản không quen biết hoặc cung cấp thông tin tài khoản, mã xác thực.

Người dân cần bình tĩnh xác minh khi nhận được cuộc gọi, tin nhắn bất thường yêu cầu chuyển tiền.

DỪNG LẠI – GỌI LẠI – XÁC MINH – RỒI MỚI CHUYỂN TIỀN

Để chủ động phòng ngừa thủ đoạn giả mạo giọng nói, hình ảnh người thân nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Công an tỉnh Đắk Lắk khuyến cáo người dân: khi nhận được cuộc gọi hoặc tin nhắn bất thường yêu cầu chuyển tiền gấp, nhất là từ số điện thoại, tài khoản lạ, cần bình tĩnh và thực hiện nguyên tắc “Dừng lại – Gọi lại – Xác minh – Rồi mới chuyển tiền”.

1. Dừng lại, giữ bình tĩnh: Không vội tin những thông tin gây hoang mang, đe dọa hoặc yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp. Không chuyển tiền, cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP hoặc thông tin cá nhân quan trọng khi chưa xác minh.

2. Chủ động gọi lại cho người thân: Kết thúc cuộc gọi nghi vấn và sử dụng số điện thoại quen thuộc đã lưu trong danh bạ để liên hệ trực tiếp với người được cho là đang gặp sự cố. Không sử dụng số điện thoại hoặc đường dẫn do đối tượng cung cấp để xác minh.

3. Xác minh qua nguồn tin cậy: Nếu chưa liên lạc được với người thân, cần liên hệ với gia đình, nhà trường, cơ quan, đồng nghiệp hoặc người đang ở gần họ để kiểm tra thông tin. Không chuyển tiền chỉ dựa trên nội dung của một cuộc gọi, tin nhắn hoặc cuộc gọi video.

4. Sử dụng thông tin xác minh riêng: Gia đình có thể thống nhất trước một câu hỏi hoặc mật khẩu riêng dùng trong những tình huống khẩn cấp. Thông tin này cần được giữ kín, không chia sẻ trên mạng xã hội hoặc với người không liên quan.

Chủ động bảo vệ thông tin của gia đình

Mỗi gia đình nên trao đổi với các thành viên, đặc biệt là người cao tuổi và những người ít tiếp xúc với công nghệ, về thủ đoạn giả mạo bằng AI. Cần thống nhất cách thức liên lạc, xác minh khi xảy ra tình huống bất thường để tránh bị đối tượng lợi dụng tâm lý lo lắng.

Người dân cũng cần thận trọng khi chia sẻ công khai thông tin cá nhân, số điện thoại, lịch trình, địa điểm học tập, làm việc và các dữ liệu riêng tư trên mạng xã hội; thường xuyên kiểm tra các thiết lập quyền riêng tư của tài khoản và cảnh giác với những yêu cầu kết bạn, liên hệ bất thường.

Làm gì nếu đã chuyển tiền?

Nếu nghi ngờ bị lừa đảo hoặc đã chuyển tiền cho đối tượng, người dân cần liên hệ ngay với ngân hàng hoặc tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán để thông báo giao dịch có dấu hiệu gian lận và đề nghị hỗ trợ xử lý theo quy định; đồng thời lưu giữ đầy đủ thông tin, nhật ký cuộc gọi, tin nhắn, tài khoản nhận tiền, chứng từ giao dịch và các dữ liệu có liên quan.

Sau đó, cần nhanh chóng trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý theo quy định. Không tiếp tục chuyển thêm tiền theo yêu cầu của đối tượng với bất kỳ lý do nào, kể cả khi chúng hứa hoàn tiền hoặc yêu cầu nộp thêm “phí”, “thuế”, “tiền xác minh”.

Công nghệ có thể khiến một giọng nói hoặc hình ảnh giả mạo ngày càng giống thật, vì vậy không nên chỉ dựa vào việc “nghe giống” hoặc “nhìn giống” để tin rằng người đang liên lạc chính là người thân. Bình tĩnh, chủ động liên hệ qua kênh quen thuộc và xác minh từ nguồn độc lập trước khi chuyển tiền là những biện pháp quan trọng giúp mỗi người tự bảo vệ mình và gia đình trước các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng.

Mỗi người dân hãy chủ động nâng cao cảnh giác, đồng thời chia sẻ kiến thức phòng ngừa đến người thân, bạn bè, nhất là người cao tuổi và các thành viên ít có điều kiện tiếp cận thông tin về an toàn trên không gian mạng./.